Едно од најчестите прашања што луѓето си ги поставуваат во пресрет на славите е колку навистина чини трпезата кога ќе се соберат дваесетина гости.
Особено сега, кога цените се „лизгаат“ од недела во недела, а домаќините се обидуваат да направат комбинација меѓу традицијата, домашниот углед и, едноставно, здравиот разум.
Па така, разликата меѓу посната и мрсната слава, барем кога ќе се спуштиме на терен, станува многу попластична и повидлива отколку што изгледа од далеку.
Според пресметките што ги направија неколку познавачи на угостителството, просечна посна слава со 20 гости денес чини околу 11.000 до 14.000 денари, зависно од тоа дали семејството ќе подготвува сè дома или ќе комбинира и со нарачани јадења.
Главните ставки се рибата, морските плодови (кои драстично ја менуваат сметката ако се бара повисока категорија), салатите и неизбежните посни колачи.
„Луѓето се изненадуваат дека посната трпеза не е воопшто поевтина. Напротив, рибата скокна најмногу“, вели еден искусен аналитичар од прехранбениот сектор, кој додава дека вкупната цена тивко се влече нагоре поради маслиновото масло, оревите, сувото овошје и неколкуте „скриени трошоци“ што домаќините ги забораваат додека пазаруваат.
За мрсната верзија, пак, бројките се друга приказна. За иста таква слава со 20 гости, сметката се движи меѓу 9.500 и 12.500 денари, што делумно се должи на тоа дека месото, иако поскапено, сепак овозможува пофлексибилни комбинации, зависно од тоа што ќе се избере.
Еден гастро-експерт објаснува дека „печеното на килограм, сармите, руската салата и колачите прават една поисплатлива целина, особено ако семејството има навика дел од подготовките да ги прави дома“.
Според него, во последниве години се забележува и тренд домаќините да купуваат помалку специјализирани јадења, а повеќе основни производи, затоа што, како што вели, „луѓето станаа многу повнимателни со секоја непотребно скапа ставка“.
Она што е интересно е дека и двете слави, и посната и мрсната, носат трошоци што најчесто не влегуваат во првичната пресметка: пијалаци, украсување на масата, десерти купени во последен момент, па и ситни „да не биде празно“ додатоци. Токму тука, како што велат експертите, се губат најмногу пари без да забележиме. „Секој домаќин мисли дека има сè, а потоа сфаќа дека му недостигаат три работи… па уште две… и така сметката расте“, објаснува еден познавач, па се насмевнува што, како што додава, ова е „вековна ментална математика од која нема бегство“.
Но, ако се сведеме на практичната страна, просечниот граѓанин што подготвува слава денес мора да смета дека без разлика дали е посна или мрсна, трошокот за 20 гости се движи во многу сличен распон – со разлики што зависат од навиките, од тоа дали трпезата ќе биде „шик“ или „по дома“, и од тоа колку се подготвени да ги минимизираат импулсивните купувања.
А дали едната е „поевтина“ од другата? Формално – понекогаш да, понекогаш не. Но во реалноста, како што велат познавачите, вистинската цена на славата секогаш ја диктира домаќинот, не менито. Сосема логично… ако се земе предвид дека на крајот сите сакаме масата да изгледа „пристојно“, а гостите да си заминат задоволни – што, честопати, вреди повеќе од точната бројка на сметката.
Б.З.М.
