Студентите одамна станаа мајстори за снаоѓање, особено кога железницата им пушта „ладен туш“ со редовни доцнења, откажани линии и чекања по перони што личат на сцени од стар филм.
Наместо повторно да ја играат истата улога – да стојат, да се нервираат и да сметаат колку пати се излажани – многумина тивко си најдоа поефикасна формула: патување со туѓ автомобил, по цена што често е пониска од билетот за воз. Иронија? Да. Решение? Очигледно, да.
Она што почна како обична објава во некоја фејсбук група – „одам утре до Скопје, имам три места, бензинот се дели“, денес стана мини-систем што функционира подобро од дел од институционалните системи што чекаме да профункционираат со години.
Студентите резервираат место со едно „може ли јас?“, возачот одговара со палче, и практично – готово. Не се чека на шалтери, не се проверува дали локомотивата е „во исправна состојба“, не се слушаат изговори. Сè се решава со две реченици и малку доверба.
„Ова не е само заштеда, туку и нерви што не се трошат“, коментираат познавачите на студентските навики. Според нив, токму оваа флексибилност – да те земат од дома, да стигнеш побрзо, да нема стрес од пренатрупани вагони е причината што сѐ повеќе млади луѓе преминуваат на ваков тип организиран превоз.
Еден експерт за мобилност додава дека ова е „логичен чекор во земја каде што железничкиот систем одамна не го следи темпото на животот“.
Возачите, пак, велат дека со овој систем сите добиваат по нешто – тие го делат трошокот за гориво, а патниците плаќаат далеку помалку отколку што би платиле за карта.
„Не сум ни помислил дека ќе стане вака редовно“, вели еден од нив во разговор со нас, па се смее дека понекогаш има повеќе пораки отколку што може да одговори.
Сепак, додава дека најважно е чувството дека им помага некому: некој ќе стигне на испит, некој дома, некој кај девојка или дечко, секој има своја мисија.
Аналитичари предупредуваат дека овој тренд е директен сигнал до институциите – младите го избраа побрзото и поевтиното решение, а тоа ретко се случува во земји со функционален јавен превоз.
„Не може граѓаните да прават паралелен систем затоа што официјалниот не функционира“, велат тие, но веднаш додаваат дека ова не е бунт, туку само адаптација.
Како кога водата си го наоѓа патот, па и да ја пробуваш да ја сопреш, таа ќе си мине низ некој пукнат ѕид.
Системот од фејсбук групите, со сите негови мали хаотични елементи, се покажа како совршена замена за возови што одамна се оддалечија од секојдневниот ритам на младите.
И ако некој се чуди како е можно цела генерација да премине на ваков тип превоз, одговорот е прилично едноставен. Кога нешто не те носи таму каде што треба, ќе најдеш нешто што ќе те носи.
Б.З.М.
