Скопските угостители одамна не паметат ваков макадам пред Нова година – полни резервации, непополнети работни позиции.
Во секој втор локал по центарот или карши Вардар ќе чуеш истата реченица: „Нема луѓе што сакаат да работат, брат…“ И тоа не е она класично жалење што се прелева од сезона во сезона, туку реален, здебелен проблем кој им дише во врат на угостителите.
Нема келнери, нема шанкери, а за готвачи веќе никој ни не се надева. Па дури и кога ќе се појави некој заинтересиран, обично ќе праша колкава е платата пред воопшто да седне да поразговара, што – ако ги прашаш газдите – порано не било толку нагласено.
Еден познавач на состојбите во угостителството вели дека кризата со кадарот не се случила „преку ноќ“, туку постепено, како тивок земјотрес што никој не го регистрира додека не му се затресе подот.
Луѓето заминале надвор, другите што останале или смениле професија или веќе не сакаат да работат по 10-12 часа за плата која не го следи растот на трошоците.
„Проблемот е што угостителството е станато потешко од што изгледа од страна. Гостите се многубројни, конкуренцијата е силна, а платите не успеваат да ја фатат трката“, ни објаснува еден долгогодишен експерт.
Угостителите, пак, велат дека ситуацијата е дојдена до таму што некои локали се принудени да ги намалат мени-понудите или да кратат смени, само за да издржат.
„Имаш денови кога работиш со двајца наместо со четворица, и ги гледаш луѓето како трчаат, се трошат пред очи. Никој не сака да ти замери, ама гостинот веднаш ја чувствува таа тензија“, раскажува сопственик на популарно кафуле, кој напоменува дека конкуренцијата за работници станала посурова дури и од конкуренцијата за гости.
Друг аналитичар од областа на трудовиот пазар додава дека ова што го гледаме во угостителството е само „врвот на сантата мраз“.
Според него, недостигот на квалификуван кадар ќе се продлабочува сè додека државата и компаниите не направат сериозен зафат во делот на обуките, стимулациите и условите за работа.
„Ќе дојдеме во ситуација да има ресторани, а да нема кој да сервира. И тоа не е драматизација, тоа е само логичен тек на настаните“, вели тој. Па останува недовршено едно „ако не се преземе нешто…“
Самиот терен го потврдува тоа. На огласниците десетици понуди, на терен – никого.
Младите, велат угостителите, не гледаат иднина во оваа индустрија, а оние што знаат занает одамна работат по ресторани низ Германија или Холандија. Од таму испраќаат фотографии: чисти кујни, нормални смени, добра плата. И човек да сака да остане тука, не му е лесно…
На крајот од денот, додека се собираат сметките и се затвораат апаратите, сите се надеваат дека сезоната нема да им биде последната капка.
Дека напролет можеби ќе се врати некој од надвор, дека ќе се појави нова генерација која ќе сака да учи занает, дека… нешто специјално ќе се случи.
Можеби звучи како празна надеж, ама во скопското угостителство надежта е последниот член од персоналот што сè уште не дал отказ.
Б.З.М.
