Иако понекогаш размислуваме за „исклучување на мозокот“ на еден ден, тој никогаш не престанува да работи, троши енергија, обработува информации и управува со расположението, меморијата и фокусот.
Затоа зависи од постојано снабдување со хранливи материи, вклучувајќи витамини, за да остане остар и стабилен. Кога недостасуваат клучни витамини, менталната функција се намалува, што може да доведе до проблеми со меморијата, промени во расположението и зголемен ризик од когнитивен пад.
Добрата вест е дека многу од овие ризици можат да се намалат преку исхрана, сончева светлина и внимателно користени додатоци. Според различни студии, ова се недостатоците на витамини кои директно влијаат на здравјето на мозокот.
Витамини Б (Б12, Б9, Б6)
Витамините Б12, фолатот (Б9) и Б6 се меѓу најистражуваните хранливи материи во областа на менталното здравје. Тие се вклучени во формирањето на ДНК, поправката на нервите и регулирањето на хомоцистеинот, молекула поврзана со забрзано стареење на мозокот. Студиите покажуваат дека постарите возрасни лица со поголем внес на витамини Б6 и Б12 имаат подобар волумен на мозокот, а недостатоците на овие витамини се поврзани со когнитивно оштетување и депресија, особено кај луѓе со психијатриски состојби.
Мета-анализите исто така сугерираат дека долготрајното и рано внесување на овие витамини може да го забави когнитивниот пад. Сепак, резултатите не се секогаш целосно конзистентни, но експертите се согласуваат дека одржувањето на здрави нивоа на витамини Б го поддржува здравјето на мозокот.
Витамин Д
Витаминот Д е најпознат по својата улога во зајакнувањето на коските, но сè поголем број докази го поврзуваат неговиот недостаток со воспаление во мозокот, слаба меморија и поголем ризик од деменција. Тој исто така игра улога во растот на невроните, производството на невротрансмитери и имунолошките процеси во мозокот. Кога не е доволен, мозокот станува поподложен на стрес, лошо расположение и когнитивен пад.
Цинкот и функцијата на мозокот
Иако не е витамин, цинкот е суштински минерал поврзан со учењето, расположението и менталната енергија. Недостатокот на цинк е поврзан со тешкотии во учењето, раздразливост, замор, па дури и депресивни симптоми. Цинкот ја поддржува функцијата на невротрансмитерите и здравјето на невроните, па дури и малите отстапувања можат да влијаат на менталната функција.
Омега-3 масни киселини
Омега-3 масните киселини, особено DHA, се неопходни за структурата и функцијата на мозочните клетки. DHA сочинува голем дел од мембраната на невроните, го олеснува преносот на сигнали и ги штити нервните клетки. Истражувањата покажуваат дека комбинацијата на ниски нивоа на B12 и омега-3 масни киселини може да го зголеми ризикот од когнитивен пад, што ги прави овие хранливи материи особено важни за мозокот.
Едноставни начини за намалување на ризикот
Многу недостатоци на витамини може да се корегираат со мали промени: исхрана богата со B12 (риба, јајца, млечни производи или збогатени верзии на растителна основа), фолна киселина (зелен лиснат зеленчук, мешунки, јаткасти плодови) и B6 (наут, лосос, пилешко). Краткото изложување на сончева светлина природно ги зголемува нивоата на витамин Д, а додатоците треба да се земаат само по совет на лекар, особено затоа што високите дози на витамин Д или несоодветниот внес на Б-комплекс може да бидат ризични.
Цинкот може да се добие од месо, грав, јаткасти плодови и интегрални житарки, но не се препорачуваат големи дози без надзор. Редовните проверки на витамин Б12, фолна киселина и Д помагаат во рано откривање на недостатоците, а квалитетниот сон, намалувањето на стресот и физичката активност дополнително го поддржуваат здравјето на мозокот.
Кога да посетите лекар
Доколку имате постојани проблеми со меморијата, промени во расположението или невообичаен замор, корисно е да размислите за тестирање на витамини. Недостатокот на витамин Б12 и фолна киселина може да биде суптилен, но раната дијагноза помага да се спречат долгорочни проблеми. Исто така, не е препорачливо сами да земате високи дози на витамини, тестирањето и консултацијата со лекар или нутриционист се најдобриот начин да се создаде безбеден и ефикасен план за суплементација.
