Претседателот на САД, Доналд Трамп, им вети на Американците чек од 2.000 долари како поврат од царини веќе следната година, зголемувајќи ги надежите за финансиска инјекција за милиони граѓани кои се борат со трошоците за живот.
„Повлекуваме стотици милијарди долари царини. Ќе издадеме дивиденди… веројатно во средината на следната година, во илјадници долари за лица со умерени и средни приходи“, објави Трамп. Сепак, и покрај уверенијата на претседателот, експертите предупредуваат на огромни, можеби непремостливи пречки што стојат на патот на тоа ветување, пишува CNN.
Пресметката едноставно не штима
Најголемата пречка за планот на Трамп е едноставната математика. Иако царините носат значителни приходи во државната каса – според проценките на Даночната фондација, тие ќе бидат 158,4 милијарди долари во 2025 година и дополнителни 207,5 милијарди долари во 2026 година – тоа не е ни приближно доволно за да се покријат трошоците за исплата на дивиденди.
Даночната фондација анализираше три можни модели на плаќање, од кои секој би чинел повеќе од вкупните даночни приходи. На пример, дури и најскромното сценарио, кое би вклучувало само даночни обврзници со приходи до 100.000 долари, би чинело речиси 280 милијарди долари.
Тоа е 121 милијарда повеќе од проектираните приходи за оваа година. Најскапата варијанта, која би ги вклучувала сите граѓани, сопружници и издржувани лица, би достигнала неверојатни 607 милијарди долари.
Проблемот е што администрацијата на Трамп веќе ги одвои царинските приходи за покривање на трошоците за други даночни и буџетски ставки. „Ова е како магично дрво за пари кон кое се обраќате секогаш кога ви требаат пари. Секако, тоа не е реалност“, живописно објасни Скот Линсиком од Институтот Като.
Политичка опструкција во Конгресот
Друг голем проблем е што исплатата на дивиденди би морала да биде одобрена од Конгресот, а во моментов е многу неизвесно дали има доволно гласови за тоа. Многу пратеници, особено оние кои се загрижени за растечкиот јавен долг, веќе неволно го поддржаа пакетот за олеснување на даноците на претседателот, а огромните нови трошоци само ќе ги продлабочат нивните загрижености.
Националниот долг на САД, кој надмина 34 трилиони долари во јануари 2024 година, порасна на 38 трилиони долари до крајот на минатиот месец. „Сметам дека е крајно неверојатно републиканските буџетски јастреби едноставно да се согласат да потрошат дополнителни 300 до 600 милијарди долари“, рече Линсиком.
Стимуланс што би можел да ви се одбие од главата
Нема сомнение дека многу Американци би поздравиле чек од 2.000 долари бидејќи се соочуваат со високи цени на прехранбените производи и растечки трошоци за живот. Сепак, економистите предупредуваат дека таквата мерка би можела да има спротивен ефект и дополнително да ја влоши инфлацијата.
Проблемот е што дополнителните пари во рацете на потрошувачите нагло би ја зголемиле побарувачката, а како што покажа неодамнешната инфлаторна криза, стимулирањето на побарувачката без зголемување на понудата води до повисоки цени. Иронично, многу републиканци ја обвинија високата инфлација токму за стимулативните чекови што ги додели администрацијата на Џо Бајден во 2021 година, што би можело да им го отежни поддржувањето на слична мерка сега.
Дури и некои економисти блиски до Трамп изразуваат скептицизам.
„Испраќањето чекови на луѓето е лош начин за стимулирање на економијата“, изјави за CNN Стивен Мур, поранешен економски советник на Трамп.
„Ако има вишок приходи од царини, тие треба да се користат за намалување на даноците на доход во сите области. Стимулирањето со чекови само ја поттикнува инфлацијата.“
Правна битка пред Врховниот суд
Заедно со буџетските, политичките и економските пречки, постои и правна. Мнозинството судии на Врховниот суд за време на неодамнешните усни расправи изразија сомнеж во легалноста на употребата на вонредни овластувања од страна на Трамп за воведување глобални царини.
Според проценките на Даночната фондација, царинските давачки што би можеле да бидат прогласени за нелегални од судот сочинуваат околу 75% од вкупните нови приходи. „Ако Врховниот суд пресуди дека повеќето царини се нелегални, тоа би можело целосно да го наруши планот за враќање на парите на граѓаните“, рече Ерика Јорк од Даночната фондација.
Едно сценарио каде што ветувањето на Трамп навистина станува реалност
Сепак, постои едно мрачно сценарио каде што чековите од 2.000 долари на Трамп би можеле да станат реалност – ако станат неопходност. Во случај состојбата на пазарот на трудот драстично да се влоши и стапката на невработеност значително да се зголеми, Белата куќа би можела да тврди дека директните плаќања на граѓаните се клучни за спречување на рецесија или ублажување на нејзините последици.
„Скоро како да не треба да очекуваме стимулативни чекови да се случат“, рече Ед Милс, аналитичар за политика во „Рејмонд Џејмс“. „Бидејќи тоа би бил знак дека нешто сериозно не е во ред. Ова е алатка што треба да се користи само во итни случаи, како кршење стакло во итна ситуација.“
