Дигиталното евро ќе им овозможи на граѓаните на еврозоната да користат нова, безбедна и целосно европска форма на пари – дигитален еквивалент на готовина, издаден директно од Европската централна банка (ЕЦБ). Новата валута нема да ги замени постојните пари, туку ќе ги надополни, нудејќи поголема независност, одржливост и избор при плаќањата.
Проектот е во фаза на техничка подготовка. Целосна оперативна подготвеност се очекува до 2029-та година, а пилот-тестовите би можеле да започнат веќе во 2027-ма година, изјави Алесандро Џованини, советник на директорот на проектот Дигитално евро во ЕЦБ, за време на состанокот со новинарите во Франкфурт.
„Не сме донеле одлука за издавање на дигиталното евро. Ова е фаза на подготовка што ќе обезбеди дека кога ќе дојде време, ќе бидеме целосно подготвени“, рече Џованини.
Уникатен дигитален пристапен број – „DEAN“
Меѓу главните технолошки иновации во системот е Дигиталниот пристапен број за евро (DEAN) – единствен идентификатор што ќе му припаѓа на секој корисник, без оглед на банката што ги опслужува.
„Исто како што денес имате ‘IBAN’ за вашата банкарска сметка, утре ќе имате ‘DEAN’, број за пристап до дигиталното евро, независно од конкретната банка“, објасни Џованини.
Механизмот ќе им овозможи на граѓаните да го задржат пристапот до своите средства дури и во случај на сајбер напад или технички дефект во нивната банка. Системот ќе има функција за „итно префрлување“, автоматско префрлање во друга банка во случај на проблем, без губење на пристапот до средствата.
Дискутирано ограничување од 3.000 евра и автоматско повторно полнење
Кога беше прашан за ограничувањата на дигиталните паричници, Џованини прецизираше дека ограничувањето не претставува плафон на трансакциите, туку максимален износ што може да се чува истовремено.
„Ако ограничувањето е 3.000 евра и платите 200 евра, системот може автоматски да го врати износот од вашата сметка за да го одржи нивото од 3.000 евра. Ова се нарекува автоматско финансирање“, објасни експертот.
Значи, дури и ако корисникот потроши 3.000 евра во дадено време во еден ден, што е дискутираниот лимит, тој ќе може автоматски да го надополни својот паричник со нов износ до наведениот лимит, додаде експертот.
Според него, лимитот нема да ја загрози финансиската стабилност и нема да повлече значителна ликвидност од комерцијалните банки.
„Идејата не е луѓето да ги префрлат сите свои заштеди во дигитални евра, туку да имаат доволно за дневни плаќања, бидејќи во моментов поседуваат ограничен износ во готово“, додаде експертот.
На друго прашање, Џованини одговори дека за бизнисите е предвиден механизам за автоматско порамнување – трговците нема да акумулираат дигитални евра на своите сметки, а средствата ќе бидат префрлени веднаш на нивните редовни банкарски сметки. Ова ќе спречи концентрација на големи количини дигитални средства во деловниот сектор и ќе обезбеди рамнотежа во банкарскиот систем.
Два начини на плаќање
Дигиталното евро ќе се нуди преку банкарски апликации, при што корисниците ќе можат да избираат помеѓу два начина:
– онлајн паричник, поврзан со банкарската сметка, кој ќе се користи за секојдневни плаќања и ќе овозможи автоматско надополнување кога ќе се достигне лимитот;
– офлајн паричник, каде што одредена сума ќе биде „претходно вчитана“ на мобилниот уред и може да се користи без интернет конекција.
„Со офлајн плаќањата, парите се складираат локално на телефонот или картичката, исто како што чувате готовина во вашиот паричник. Ако го изгубите телефонот, ја губите и офлајн сумата, исто како што би изгубиле банкноти“, објасни Џованини.
За бизнисите е предвидено автоматско порамнување – средствата од дигиталните плаќања ќе бидат префрлени веднаш на вообичаените банкарски сметки на трговците, со цел да се избегне концентрација на дигитални средства во деловниот сектор.
Приватност и сајбер безбедност
ЕЦБ гарантира дека нема да има пристап до личните или трансакциските податоци на корисниците. Инфраструктурата на Дигиталната платформа за услуги на еврото (DESP) ќе има три независни центри во еврозоната, што ќе обезбеди континуирано работење дури и во случај на локален прекин или сајбер напад.
„Ќе имаме највисоки стандарди за безбедност и приватност во светот. Дигиталното евро нема да биде алатка за надзор, туку за доверба“, рече Џованини.
Системот ќе се базира на искуството од постојната инфраструктура „TIPS“ (TARGET Instant Payment Settlement), која овозможува трансакциите да се извршуваат за неколку секунди.
Експертот од ЕЦБ нагласи дека дигиталното евро нема да ги замени сегашните решенија за плаќање, туку ќе ги надополни, а воедно ќе обезбеди европски суверенитет во дигиталните плаќања.
„Дури и ако никогаш не го користите дигиталното евро, самото негово постоење ќе ви даде поголема безбедност и избор. Приватните оператори ќе мора да понудат подобри услуги за да бидат конкурентни“, истакна Џованини.
ЕЦБ веќе работи со Европската комисија и националните централни банки за да ја изготви правната рамка.
„Дигиталното евро не е само нова технологија. Тоа е гаранција дека Европејците ќе можат да плаќаат на начин што ќе го изберат – безбедно, насекаде и во секое време“, резимираше Џованини.
