Да си Македонец во Луксембург значи да живееш во земја каде што минималната плата е многу повеќе од просечната македонска, каде возот никогаш не доцни, а кафето наутро има вкус на ред и мир.
Но, во исто време, тоа значи и да носиш во себе една тивка носталгија што не престанува да потсетува дека некаде таму, зад илјадници километри, е твоето парче земја, со сите негови несовршености и убавини.
Луксембург е најбогатата земја во Европа според БДП по глава на жител, но за многумина Македонци што живеат таму, богатството не се мери само во евра.
„Тука луѓето не трчаат по материјалното, бидејќи го имаат. Но недостасува нешто што не можеш да го купиш – таа непосредност, тој човечки контакт што во Македонија ти е на секој чекор“, вели еден соговорник кој веќе десет години живее во градот Еш-сур-Алзет.
Повеќето Македонци во Луксембург пристигнале во последните две децении, најчесто преку Германија, Белгија или Франција.
Дел работат во финансискиот сектор, дел во транспортот или градежништвото, а сè повеќе и во високотехнолошки компании.
„Тука трудот е ценет. Ако си добар во тоа што го правиш, ќе напредуваш, без разлика од каде си“, коментира економски аналитичар кој веќе подолго време ги следи миграциските трендови во Западна Европа.
Но додава дека интеграцијата не е едноставна. Kултурните разлики, јазикот, бирократијата и чувството дека секогаш си „гостин“, колку и да си прифатен, остануваат дел од секојдневието.
Во малата држава со три официјални јазици: француски, германски и луксембуршки, многумина од нашите иселеници учат по малку од секој, а вечерта дома зборуваат македонски.
Тие што имаат деца се трудат да го задржат јазикот преку неделни училишта, видеа, песни.
„Мојата ќерка прво почна да зборува француски, а потоа македонски. Сега ги меша. И кога ќе каже ’maman, ајде да одиме дома‘ ми се топи срцето“, ни раскажа мајка која со сопругот живее во Луксембург веќе осум години.
Иако животниот стандард е висок, чувството на припадност понекогаш е тенка нишка.
„На работа сме дел од тим, но кога ќе заврши смената секој си оди по свој пат. Во Македонија, колегите би завршиле на пиво после работа. Овде тоа се случува ретко“, вели еден возач на јавен транспорт. Тој додава дека токму поради тоа, македонската заедница станува своевиден оазис – местото каде можеш да си свој, без да објаснуваш кој си и од каде доаѓаш.
Во последниве години, Македонците во Луксембург организираат заеднички собири, прослави за 11 Октомври и 24 Мај, па дури и фудбалски натпревари меѓу иселениците.
Тоа се моменти кога се слушаат и народни песни и смеа што трае подолго од ноќта.
„Тоа ни е како вентил. Не дека ни недостига Луксембург, туку Македонија“, признава еден од нив.
Социјалните експерти објаснуваат дека Луксембург, иако е мултикултурен и отворен, останува место каде човек мора постојано да се докажува.
„Во една земја каде што над 45 проценти од жителите се странци, идентитетот често станува прашање на избор. Македонците таму успеваат да го задржат својот идентитет, мирно, без драма, но со гордост“, велат социолозите.
А кога ќе се запрашаш што значи да си Македонец во Луксембург, одговорите се различни. За некого тоа е можност за подобар живот, за друг е товар на раздвоеноста, а за трети е предизвик да ја пренесеш својата култура во свет каде што сите зборуваат различен јазик, но ја разбираат истата тишина кога ќе се спомне „дома“.
„Кога ќе го видам македонското знаме во некој агол од салата на нашите собири, ми станува некако чудно… како да сум тука и таму во ист момент“, вели млад човек кој штотуку се доселил.
И можеби токму во тоа е суштината, да живееш меѓу два света, да ги сакаш и двата, но секогаш со мала боцка во градите кога ќе слушнеш некој да каже „ќе се вратам еден ден“.
Б.З.М.
