Кина ја користи својата позиција како најголем кредитор во светот за да ја прошири употребата на јуанот. Пекинг им нуди на странските заемопримачи можност да ги искористат ниските каматни стапки на земјата со тоа што ќе се откажат од доларот.
Етиопија стана најновата земја што објави дека ќе конвертира барем дел од 5,38 милијарди долари што му ги должи на Пекинг во заеми деноминирани во јуани. Сè поголем број суверени нации, исто така, ја користат предноста на поевтиното финансирање со обврзници на Кина, објави „Bloomberg“.
Но, стратегијата има цена за Кина, бидејќи е принудена да преземе одредени загуби бидејќи домашните каматни стапки флуктуираат далеку под оние на доларот.
Кенија соопшти дека ги намалила своите годишни трошоци за сервисирање на долгот за 215 милиони долари со конвертирање на своите кинески железнички заеми од долари во јуани претходно овој месец.
„Ако заемопримачите плаќаат помалку, тогаш заемодавателот добива помалку“, рече Мајкл Петис, „Carnegie Endowment for International Peace“.
„Придобивката за Кина е што јуанот станува валута што се повеќе се користи меѓународно“, додаде тој.
Кина ја поддржува конверзијата на доларски кредити првично наменети за плаќање на стоки и услуги, велат извори од агенцијата. Таквиот пристап им олеснува на заемопримачите да плаќаат за кинески стоки во јуани, зголемувајќи ја улогата на валутата во трговските договори и финансирањето.
Истиот принцип би можел да се примени и на нови кредити за земји надвор од Африка, рече еден од изворите во агенцијата.
Она што го прави компромисот корисен за Кина е тоа што Пекинг го вградува јуанот подлабоко во меѓународната трговија и плаќања. Ова ја намалува финансиската предност на САД во време кога двете најголеми економии во светот се во конфликт.
Исто така, го зајакнува влијанието на Пекинг во Африка, континент кој стана водечка дестинација за кинескиот извоз откако американскиот претседател Доналд Трамп ги зголеми американските тарифи.
Иако Кина на крајот добива пониски каматни стапки со конвертирање на билатералните доларски кредити во јуани, таа се фокусира на пошироки прашања.
„Загриженоста на Кина е дека контролата на САД врз голема меѓународна валута им дава стратешка предност, како што е можноста за воведување санкции преку финансискиот систем базиран на доларот“, рече Петис.
Освен геополитичките пресметки, можно е поголемо глобално присуство на јуанот, бидејќи постојаните дефлациски притисоци и забавувањето на економијата во Кина бараат лабава монетарна политика како одговор. Разликата во каматните стапки меѓу САД и Кина им овозможува на заемопримачите да обезбедат поволна цена на капиталот, исто како што многу глобални инвеститори се обидуваат да се диверзифицираат од доларот поради нестабилните политики на Трамп.
Оваа година, Унгарија и Казахстан продадоа обврзници деноминирани во јуани, а Шри Ланка објави дека ќе позајми 500 милиони долари во јуани за проект за автопат. Во меѓувреме, Индонезија ја планира својата прва продажба на обврзници во јуани во странство.
Владите, банките за политики и меѓународните организации издадоа вкупно 68 милијарди јуани (9,5 милијарди долари) долг од октомври, според податоците собрани од „Bloomberg“, повеќе од двојно од вкупниот износ за целата 2024-та година.
Замбија, која ѝ должи милијарди долари на Кина, го следи договорот на Кенија „со остроумност“, изјави министерката за финансии Ситумбеко Мускотване во интервју минатата недела.
„Се што го намалува долгот на Замбија – во вистинска смисла, заштедува пари – секогаш е интересно, секако. Сè уште не сме донеле одлука за тоа конкретно прашање, но следиме што се случува“, додаде таа.
Иако Пекинг официјално не коментираше за кредитите, Министерството за надворешни работи вети дека ќе „промовира практична соработка со Кенија и други африкански земји и ќе го даде својот придонес во помагањето на Африка да постигне независен и одржлив развој“.
Билатералните валутни свопови се уште еден дел од напорите на Кина да го зголеми меѓународното прифаќање на јуанот. Околу 30 земји низ целиот свет имаат такви договори со централната банка на Пекинг.
„Кина се обидува да создаде екосистем за јуанот со повеќе сценарија во кои може да се користи. Тоа вклучува охрабрување на другите земји да ја користат валутата во билатералната трговија и да инвестираат во финансиски производи деноминирани во јуани“, рече Динг Шуанг, главен економист за Кина и Северна Азија во „Standard Chartered Plc“.
Кредитите во странство создаваат огромен потенцијален фонд на економии кои би можеле да имаат корист од реструктуирањето на нивните долгови. 78-те најсиромашни земји во светот, како што ги дефинира Светската банка, имаат околу 67 милијарди долари неплатен долг кон Кина, според Кевин П. Галагер, професор по политика за глобален развој на Универзитетот во Бостон.
„Доколку Кина го рефинансира својот долг за подолги рокови на достасување и пониски каматни стапки, тоа ќе им даде на овие земји многу потребен фискален простор“, вели Галагер.
Кина долго време се обидува да ја промовира тежината на јуанот на глобално ниво, но резултатите се мешани, делумно поради строгата контрола на капиталот и строгата контрола на централната банка врз девизниот курс. Но, Народната банка на Кина ги рафинираше своите приоритети, неодамна ветувајќи дека ќе продолжи да ги отвора домашните финансиски пазари и да ги поддржува странските институции заинтересирани за користење на јуанот како валута за финансирање.
Пекинг, исто така, го прошири пристапот до своите домашни пазари за реоткуп и започна систем за брзо плаќање со Хонг Конг за да привлече повеќе странци кон јуанот.
Во меѓувреме, континуираниот пораст на локалните акции ја зголеми побарувачката за јуанот, привлекувајќи повеќе инвеститори на своите домашни пазари. Контролата на капиталот на Кина и преференцијата на Народната банка на Кина за стабилност ја одржаа валутата отпорна и покрај нејзините пониски приноси.
За споредба, доларот изгуби околу 7,5% од својата вредност во однос на кошничка светски валути од почетокот на годината. Неговиот статус на безбедно засолниште е разнишан од хаотичните царински политики на Трамп и растечкиот долг на САД.
Но, Пекинг, исто така, мора да се справи со структурна несовпаѓање што ја остави нејзината економија во голема мера зависна од валутата на нејзиниот главен ривал. Таа зависност создава ранливост за Кина, особено откако Вашингтон покажа дека е подготвен да го користи доларот како оружје против Русија по инвазијата на Украина.
„Масовните купувања на злато од страна на Кина во последните години се меѓу знаците дека земјата остварува стабилен, постепен напредок кон дедоларизација. Кина и другите незападни земји ќе најдат начини постепено да ја намалат својата зависност од доларот, при што плаќањата во јуани ќе станат сè поодржлива резервна опција.“, рече Габриел Вилдау, управен директор на консултантската компанија „Teneo“.
Непосредната цел на Пекинг е да изгради мултиполарен монетарен систем во кој јуанот обезбедува веродостојна алтернатива. Поамбициозна долгорочна амбиција е јуанот да стане вистинска глобална резервна валута, одразувајќи го статусот на Кина како технолошка и економска суперсила.
Во коментарите објавени во списанието на Комунистичката партија „Киуши“ во септември, гувернерот на Народната банка на Кина, Пан Гонгшенг, рече дека меѓународниот систем би можел „да еволуира кон структура во која повеќе суверени валути коегзистираат, се натпреваруваат и се балансираат меѓусебно“.
Многу економисти велат дека ниските каматни стапки сами по себе во Кина нема да бидат доволни за да го зголемат глобалниот профил на јуанот во отсуство на подлабоки реформи.
„Потребни се други фактори за да се поттикне целокупниот структурен тренд кон интернационализација на јуанот, вклучително и полесен пристап за странците до финансиските пазари на Кина“, рече Луис Куис, главен економист за Азиско-пацифичкиот регион во „S&P Global Ratings“.
