Кинеското Министерство за трговија неодамна објави документ со едноставен наслов „Соопштение бр. 62 од 2025 година“.
Но, ова не беше само било каков бирократски чин. Тоа го потресе кревкото царинско примирје со Америка.
Соопштението детално ги опиша новите ограничувања за кинескиот извоз на ретки земни минерали, во потег што го затегнува стисокот на Пекинг врз светското снабдување со овие критични минерали – и го потсети американскиот претседател Доналд Трамп колку моќ има Кина во трговска војна.
Кина има виртуелен монопол врз преработката на ретки земни елементи кои се клучни за производство на сè, од паметни телефони до борбени авиони.
Ретките земни минерали се група од 17 хемиски слични елементи кои се клучни за производство на многу високотехнолошки производи.
Повеќето од нив може да се најдат во изобилство во природата, но се познати како ретки затоа што е многу невообичаено да се најдат во нивната чиста форма, затоа што се многу опасни за нивно ископување.
Според новите правила, странските компании сега мора да добијат одобрение од кинеската влада за извоз на производи што содржат дури и многу мала количина на ретки земни минерали и мора да ја нагласат својата намена.
Како одговор, Трамп се закани дека ќе воведе дополнителни 100-процентни царини за кинески производи и ќе воведе контрола на извозот на клучниот софтвер.
„Овве се работи за Кина против целиот свет”.
„Тие насочија базука кон синџирот на снабдување и индустриската база на целиот слободен свет и ние нема да го толерираме тоа“, рече американскиот министер за финансии Скот Бесант.
Портпаролот на кинеското Министерство за трговија возврати, велејќи дека веднаш по кинеско-американските економски и трговски разговори во Мадрид во септември, „и покрај постојаните уверувања од кинеската страна, американската страна воведе 20 мерки за потиснување на Кина во рок од само 20 дена“.
Двете најголеми економски сили во светот, исто така, воведоа нови пристанишни такси за бродовите на секоја од другите земји.
Распламтувањето на трговската војна стави крај на месеците релативен мир откако врвните американски и кинески претставници се согласија на примирје во мај.
Се очекува Трамп и кинескиот претседател Си Џинпинг наскоро да се сретнат, а експертите за Би-Би-Си изјавија дека ограничувањата за ретките метали ќе ѝ дадат предност на Кина.
Новата кинеска контрола ќе претставува „шок за системот“, бидејќи тие се насочени кон ранливостите во американските синџири на снабдување, објасни предавачот за меѓународен бизнис Наоис Мекдона од австралискиот универзитет Идит Кован.
„Времето го наруши распоредот за преговори што го сакаа Американците“, додаде тој.
Ретките минерали се клучни за производство на цела низа технологии како што се соларни панели, електрични автомобили и воена опрема.
Се проценува, на пример, дека еден борбен авион Ф-35 бара 400 килограми ретки елементи за неговиот невидлив слој, мотори, радари и други компоненти.
Кинескиот извор на ретки земни минерали, исто така, сочинува околу 70 проценти од светската понуда на метали што се користат за магнети во моторите на електричните возила, рече Наташа Џа Баскар од консултантската фирма „Њуленд Глобал Груп“.
Пекинг работи напорно за да добие доминација над светскиот капацитет за преработка на ретки земни минерали, рече истражувачката за критични минерали Марина Женг од Технолошкиот универзитет во Сиднеј.
Земјата поттикна огромен контингент таленти во оваа област, додека нејзината мрежа за истражување и развој е години пред своите конкуренти, додаде таа.
И додека САД и другите земји инвестираат многу во развој на алтернативи на снабдувањето на Кина со ретки земни елементи, тие сè уште се далеку од постигнување на таа цел.
Со своите големи ресурси на ретки земни елементи, Австралија е идентификувана како потенцијален предизвикувач на Кина.
Но, нејзината производствена инфраструктура е сè уште неразвиена, што ја прави преработката релативно скапа, вели Женг.
„Дури и ако САД и сите нивни сојузници ја прогласат преработката на ретки елементи за национален проект, би рекол дека ќе бидат потребни најмалку пет години за да се стигне Кина.“
Новите ограничувања ги продолжуваат мерките што Пекинг ги воведе во април, а кои предизвикаа глобален недостиг на снабдување, пред серија договори со Европа и САД да ги ублажат тие недостатоци.
Најновите официјални бројки од Кина покажуваат дека извозот на критични минерали се намалил во септември за повеќе од 30 проценти во споредба со периодот од пред една година.
Но, аналитичарите велат дека кинеската економија веројатно нема да биде погодена од пад на извозот.
Ретките земни елементи сочинуваат многу мал дел од годишната економија на Кина во вредност од 18,7 милијарди долари, изјави професорката Софија Каланткакос од Универзитетот во Њујорк.
Според некои проценки, вредноста на извозот е помала од 0,1 процент од годишниот бруто домашен производ (БДП) на Кина.
Иако економската вредност на ретки минерали за Кина може да бидат мали, нивната стратешка вредност е „огромна“, рече таа, бидејќи тие му даваат на Пекинг поголема моќ во преговорите со САД.
И покрај обвинувањата на Кина за „предавство“, Бесент ја остави отворена можноста за преговори.
„Мислам дека Кина е отворена за разговор и сум оптимист дека ова може да се деескалира“, рече тој.
Она што Кина го направи неодамна е „да ги направи сите потребни подготовки“ пред трговските преговори со Америка, вели професорот Каланкакос.
Со ограничување на извозот на ретки елементи, Пекинг ја пронајде „најдобрата непосредна моќ“ да изврши притисок врз Вашингтон за да ја постигне посакуваната цел, вели Баскар.
Американските претставници Скот Бесант и Џејмисон Грир ја осудија Кина како „недоверлива“.
Џиао Јанг од Сингапурскиот менаџмент универзитет верува дека иако Пекинг ги држи картите на краток рок, Вашингтон има на располагање некои стратешки опции.
Америка би можела да понуди намалување на тарифите, што веројатно ќе биде привлечно за Пекинг бидејќи трговската војна силно ги погоди нејзините производители, рече професорот Џиао.
Кинеската економија зависи од приходите од стоките што ги произведува и извезува.
Најновите официјални податоци покажуваат дека нејзиниот извоз во Америка се намалил за 27 проценти во споредба со истиот период пред една година.
Вашингтон, исто така, би можел да се закани дека ќе ја погоди Кина со повеќе трговски ограничувања за да ги наруши нејзините напори за развој на својот технолошки сектор, рече професорот Мекдоно.
На пример, Белата куќа веќе ја погоди потребата на Кина за полупроводници од висока класа со блокирање на нејзиното купување на најсовремени чипови од Nvidia.
Но, експертите велат дека е многу веројатно дека ова ќе има само ограничени ефекти.
Мерките против технолошката индустрија на Пекинг може да ја забават Кина, но „нема да ја спречат“, вели професорот Мекдоно.
Кина покажа со својата неодамнешна економска стратегија дека е подготвена да издржи одредена болка за да постигне долгорочни цели, додаде тој.
„Кина може да продолжи дури и ако тоа ги чини многу под американските контроли на извозот.
„Но, ако Кина го прекине ова снабдување со ретки минерали, всушност може да ја затвори индустријата на сите. И тоа прави голема разлика.“
