Новите земји би можеле да се приклучат кон Европската унија без целосно право на глас, пишува Политико, наведувајќи дека ова би можело да биде потег што би можел да им олесни на лидерите, како што е унгарскиот премиер Виктор Орбан, прифаќањето на приклучувањето на Украина кон блокот.
Предлогот за промена на правилата за членство во ЕУ е во рана фаза и би требало да биде одобрен од сите постоечки членки, изјавија за Политико тројца европски дипломати и функционер на ЕУ запознаен со дискусиите.
Идејата, како што пишува тој, е новите членки да стекнат целосни права само откако Унијата ќе спроведе реформа на своето функционирање, што би им отежнало на поединечните држави да стават вето на заедничките политики.
Ова е најновиот обид на владите што го поддржуваат проширувањето на ЕУ, како што се Австрија и Шведска, да „вдахнат нов живот“ во процесот на проширување кој моментално го блокираат Будимпешта и неколку други главни градови, пишува Политико, загрижен дека тоа би можело да донесе несакана конкуренција на локалните пазари или да ги загрози безбедносните интереси.
Оваа иницијатива би им овозможила на земјите кои моментално се на патот кон членство, како што се Украина, Молдавија и Црна Гора, да уживаат во многу од придобивките од членството во ЕУ, но без право на вето – инструмент кој владите на земјите-членки отсекогаш го сметале за клучна алатка за спречување на спроведувањето на политиките на Унијата што не им се допаѓаат, пишува овој медиум.
Идејата зад овој предлог – кој, според истите дипломати и функционери, моментално неформално се дискутира меѓу земјите-членки на ЕУ и Европската комисија – е дека приемот на нови земји без право на вето, барем во почетниот период на членство, би овозможил нивен влез под пофлексибилни услови, без потреба од сеопфатни измени на основните договори на ЕУ, што многу влади ги сметаат за неприфатливи, пишува овој медиум.
Растечки фрустрации
Планот новите членки да влезат во ЕУ без целосно право на глас „обезбедува дека ние остануваме способни да дејствуваме дури и во проширена ЕУ“, рече Хофрајтер. „Од разговорите со претставниците на земјите од Западен Балкан, добивам јасни сигнали дека овој пристап се смета за конструктивен и изводлив“.
Барањето новите земји да не можат да станат членки сè додека ЕУ не спроведе внатрешни реформи ризикува Унијата „да го запре процесот на проширување преку споредна врата“, додаде тој.
Иницијативата доаѓа во време на растечка фрустрација кај земјите-кандидатки од Источна Европа и Западен Балкан, кои спроведоа обемни внатрешни реформи, но сè уште се далеку од членство, години по аплицирањето, како во случајот со Македонија.
„Последната земја што се приклучи на ЕУ беше Хрватска пред повеќе од десет години – а во меѓувреме, Обединетото Кралство ја напушти Унијата“.
Лидерите на земјите од Западен Балкан – Албанија, Босна и Херцеговина, Косово, Црна Гора, Македонија и Србија – ќе се сретнат со европските лидери во среда во Лондон на самит на „Берлинскиот процес“ фокусиран на зајакнување на интеграцијата меѓу тие земји како претходница на проширувањето на Европската Унија.
Пред претстојната проценка на Европската комисија за состојбата на преговорите за проширување со различни земји-кандидатки – таканаречениот пакет за проширување – еден дипломат од ЕУ предложи Комисијата да се обиде да го забрза процесот на проширување со продолжување на преговорите без да бара формално одобрение од сите 27 членки на ЕУ во секоја фаза. Ова исто така би овозможило да се избегне давањето право на вето на Виктор Орбан во секоја фаза од преговорите.
Клучно е, како дел од пакетот за проширување, од Комисијата да презентира и предлог за внатрешни реформи на ЕУ, со цел да се подготви Унијата за прием на нови членови.
Во меѓувреме, раните нацрт-заклучоци за состанокот на лидерите на ЕУ во Брисел во четврток не содржат ниту една референца за проширување – што ги разгневува земјите кои инсистираат на побрз прием на нови членови.
Членството во Европската Унија често се истакнува како главна геополитичка алатка на Унијата против агресивната Русија.
„Кога денес зборуваме за проширување, едно е јасно: мора да бидеме побрзи, помалку бирократски и поефикасни“, изјави за ПОЛИТИКО Клаудија Плаколм, австриска министерка за европски прашања. „Ако ЕУ не го забрза своето темпо, ќе изгубиме простор од трети актери кои веќе чекаат да го заземат нашето место.“
