Технологијата одамна престана да биде само алатка — таа сега е целиот терен на кој се создаваат нови работни места, а старите се претвораат во сосема други нешта.
Ако порано се бараше сметководител со калкулатор и блок, денес компаниите бараат аналитичар на податоци кој ќе „чита“ табели што зборуваат со бројки. И тоа е само еден пример од многуте.
Во последните пет години, светот буквално изроди професии што пред една деценија звучеа како научна фантастика.
Инженери за вештачка интелигенција, дизајнери на виртуелна реалност, специјалисти за етичко програмирање, обучувачи на роботски системи…
Дури и терминот „пишувач на промптови“ — човек што ѝ кажува на вештачката интелигенција што да направи — стана реална, платена професија.
„Се создаде цела економија околу технологијата на која не ѝ се гледа крај. Денес имаме луѓе што се вработени само за да обучуваат алгоритми како подобро да разбираат човеков јазик“, вели за нашиот медиум Игор С. Јованов, ИТ-консултант со долгогодишно искуство во меѓународни компании. „Пред десет години, кога им кажував на студентите дека машините ќе ни ги решаваат дел од задачите, повеќето се смееја. Сега се натпреваруваат кој побрзо ќе ја научи технологијата што тогаш ја потценуваа“.
Слично размислува и Тијана Костова, UX/UI дизајнерка која вели дека професијата ѝ се менува пред очи:
„Не е доволно да знаеш како изгледа убаво копче. Сега треба да знаеш како човекот размислува, каде му оди погледот, што ќе го натера да кликне. Технологијата те тера да станеш и психолог и дизајнер и маркетер во едно“.
Интересно е што новите професии не секогаш бараат формално образование.
Многу луѓе стануваат „контент креатори“, дигитални маркетери, менаџери за социјални мрежи или поткаст продуценти — професии што речиси никој не ги нудел во учебниците.
Еден млад човек може да гради кариера од дома, со лаптоп и интернет врска, а да има месечен приход што пред десет години изгледал невозможен без факултет.
„Ова е време кога најголема вредност има креативноста и способноста да се адаптираш. Ако технологијата ти зема нешто — ти мораш да ѝ земеш друго. Така се создава рамнотежа“, додава Јованов.
Паралелно со тоа, класичните професии се трансформираат. Наставниците стануваат онлајн едукатори, новинарите — мултимедијални креатори, а фотографите — оператори на дронови. Дури и занаетчиите денес продаваат преку дигитални платформи, па дури и најобичен водоинсталатер користи апликација за да закаже термини.
Некој би рекол — технологијата ги „краде“ старите занимања. Но, вистината е дека само ги преобликува. Таму каде што исчезнува класичниот секретар, се појавува координатор за дигитална комуникација. Таму каде што исчезнува банкар на шалтер, се раѓа аналитичар за финансиски апликации.
Се чини дека иднината нема да ѝ припаѓа на машината, туку на човекот што знае како да ѝ зборува. Или барем да ја натера да го слуша. И тоа, можеби, е најубавиот парадокс на модерното време — дека колку повеќе се дигитализираме, толку повеќе вреди човечкото во нас.
Б.З.М.
