Директорката на Меѓународниот монетарен фонд (ММФ), Кристалина Георгиева, одржа говор на собирот на Институтот Милкен во Вашингтон, САД.
Светската економија се покажа како поотпорна од очекуваното, и покрај силните оптоварувања од низа шокови, изјави во среда шефицата на Меѓународниот монетарен фонд (ММФ), предвидувајќи само мало забавување на глобалниот раст оваа година и во 2026 година.
Извршната директорка на ММФ, Кристалина Георгиева, изјави дека најновите податоци покажуваат слабеење на американската економија, но дека САД ја избегнале рецесијата што многу експерти ја предвидоа пред шест месеци.
Американската и многу други економии сè уште се држат добро, благодарение на подобрите економски мерки, пофлексибилниот приватен сектор и малку помалку строгите увозни давачки и поповолните финансиски услови отколку што првично се стравуваше, изјави Георгиева на состанокот во Вашингтон организиран од Институтот Милкен.
„Веруваме дека глобалниот раст ќе забави само малку оваа и следната година. Сите знаци укажуваат дека светската економија воопшто ги издржала акутните притисоци предизвикани од повеќекратни шокови“, рече Георгиева најавувајќи го новото издание на извештајот за глобална економска прогноза на ММФ, кој ќе биде објавен во вторник, за време на годишните состаноци на ММФ и Светската банка во Вашингтон.
ММФ последен пат ја објави својата проекција во јули, кога ја зголеми својата прогноза за глобален раст за 2025 година за 0,2 процентни поени, на 3,0 проценти, и за 0,1 процентен поен, на 3,1 процент, за 2026 година. Георгиева за Ројтерс изјави дека најновата анализа ќе одрази мал пад од прогнозата за раст во извештајот од минатата година од 3,2 проценти во октомври 2024 година – но таа не даде детали за попрецизни бројки.
„Гледаме јасна отпорност во светот… Но, исто така истакнуваме дека ова е време на екстремна неизвесност и дека ризиците од пад доминираат во нашата прогноза. Затоа треба да бидеме внимателни – не се опуштајте премногу.“ Собирот следната недела во Вашингтон доаѓа во време кога претседателот Доналд Трамп ја наруши глобалната трговија со своите високи тарифи и рестрикциите против имиграцијата, а вештачката интелигенција брзо ја менува технологијата и прогнозите за пазарите на трудот.
Светската економија во моментов работи „подобро отколку што се стравуваше, но полошо отколку што беше потребно“, рече Георгиева во своето обраќање, велејќи дека ММФ прогнозира глобален раст од приближно 3 проценти на среден рок – далеку под прогнозата од 3,7 проценти пред пандемијата Ковид-19.
Таа рече дека постои длабоко вкоренета маргинализација, незадоволство и тешкотии низ целиот свет и рече дека глобалната економија се соочува со голем број опасности, вклучително и потенцијален пазарен меур околу вештачката интелигенција (ВИ). Несигурноста е на исклучително високо ниво и продолжува да се зголемува, додека побарувачката за злато, средство кое традиционално се смета за безбедно засолниште, расте во исто време, рече Георгиева.
Цената на златото достигна нов рекорд во средата, надминувајќи 4.000 долари за унца – што се припишува на затворањето на американската влада поради неуспехот на новиот буџет и очекувањата дека каматните стапки наскоро ќе бидат намалени – и двете треба да ја зголемат побарувачката. Георгиева вели дека тие гледаат простор во ММФ за понатамошно олабавување на монетарната политика.
Георгиева рече дека шокот од американските тарифи бил многу поблаг од првично објавениот во април и дека вкупната стапка на американски тарифи пондерирана според трговијата сега е околу 17,5 проценти – намалување од 23 проценти во април – и дека повеќето земји не одговориле со одмазда и со свои даноци.
Сепак, американските тарифни мерки сè уште се менуваат во лет, а инфлацијата во САД би можела да се зголеми ако компаниите почнат да ги пренесуваат трошоците за тарифите на клиентите или ако поплава од стоки претходно наменети за САД заврши на други пазари и предизвика нова рунда зголемување на тарифите таму.
Вреднувањата на финансиските пазари, исто така, се движат кон нивоа последен пат видени за време на бумот во ерата на интернетот пред 25 години. Ненадејната промена во расположението, како што се случи за време на падот на dot.com во март 2000 година, би можела следствено да го забави глобалниот раст, отежнувајќи го животот особено за земјите во развој.
„Подгответе се… Неизвесноста стана нова нормалност и ќе остане таква“, рече Георгиева. Шефицата на ММФ ги повика земјите во светот одржливо да го зголемат растот, преку поголема продуктивност на приватниот сектор, консолидација на потрошувачката, намалување на задолжувањето и решавање на прекумерните дефицити, што треба да им помогне да ги обноват залихите за следната криза.
„Како што видовме, овие нерамнотежи можат да доведат до протекционистички реакции, а кога ќе се одразат во нето капиталните текови, можат да доведат до ризици за финансиската стабилност.“ До 2029 година, се очекува глобалниот јавен долг да надмине 100 проценти од светскиот БДП. Конкурентноста, имотните права што го фаворизираат развојот на слободниот пазар, владеењето на правото, силниот надзор на финансискиот сектор и одговорните институции се клучни.
Во Азија, земјите треба да ја продлабочат меѓусебната трговија и да спроведат реформи за зајакнување на услужниот сектор, рече Георгиева. Намалувањето на нетарифните бариери и зајакнувањето на регионалната интеграција би можеле да го зголемат бруто домашниот производ за 1,8 проценти на долг рок.
Во Субсахарска Африка, реформите што би го фаворизирале развојот на деловната клима би можеле да го зголемат реалниот БДП по жител на средната африканска земја за повеќе од 10 проценти. Европа треба да ја заврши изградбата на својот единствен пазар, што би можело да ѝ помогне да го достигне динамиката на американскиот приватен сектор.
Во САД, земјата е на добар пат кон тоа односот долг-БДП да се искачи нагло, надминувајќи ги рекордите од Втората светска војна. САД треба да преземат „одржливи мерки“ за намалување на долгот на федералната влада, рече Георгиева. Исто така, треба да работат на зголемување на заштедите на домаќинствата, на пример преку поповолен даночен третман на пензиските заштеди.
Кина треба да ги зголеми фискалните средства за мерки за социјално осигурување и чистење на кризниот сектор за недвижности, како и да ги намали трошоците за државни стимулации во индустриската политика, кои сочинуваат 4,4 проценти од годишниот БДП на Кина.
