Тоа е прашање што сè почесто го поставуваат младите луѓе, но и оние кои едноставно сакаат да направат нешто повеќе со своите заштеди наместо да им лежат на сметка.
Иако звучи малку, 1.000 евра можат да бидат почеток на нешто многу поголемо – ако човек знае каде и како да ги насочи.
„Најважно е да не гледаме на парите како на нешто што треба да стои, туку како на нешто што треба да се движи“, велат експертите. „Дури и мала сума, ако се стави на вистинското место, може да донесе повеќе од годишната камата во банка. Само треба трпение и реален план“.
Првото нешто што експертите го препорачуваат е да се одвои време за учење.
Не мора тоа да биде скапа обука, доволно е читање неколку книги или следење онлајн туторијали за инвестиции.
Разбирањето на ризикот, на поимите како диверзификација или поврат на инвестиција, е темелот. Без тоа, сè друго е коцка.
Со 1.000 евра не се купува стан, ниту се станува голем инвеститор, но може да се почне со нешто реално: инвестициски фонд, ETF, акции на познати компании или дури и мал сопствен проект.
Во Македонија, сѐ повеќе банки и брокерски куќи нудат опции за инвестирање во европски или глобални фондови, дури и со минимален влог од 500 евра.
Некои млади, пак, одат по друг пат – купуваат технолошки акции преку мобилни апликации.
„Со 50 евра месечно можеш да купиш дел од акција на голема компанија. Тоа е новата реалност“, раскажува 29-годишниот Бојан, кој веќе две години инвестира преку апликација и тврди дека со дисциплина направил поврат од над 15%.
Но, не сите гледаат на пазарите како на сигурна работа.
„Јас не би им препорачал на почетници веднаш да одат во акции“, смета економистот Александар Дојчинов. „Прво треба да изградат чувство за ризик. Можеби е подобро дел од тие пари да ги насочат кон нешто конкретно – мал семеен бизнис, алат, опрема за хоби што може да се монетизира“.
Тој додава дека и купување на мало парче земја или опрема за производство на нешто што се продава локално може да биде вид на инвестиција, само не во финансиска смисла, туку во себе.
Има и трета група – оние што ги делат парите на неколку дела. Мал дел во банка како резерва, друг дел во фонд, а трет дел во нешто што им е блиско. Тоа може да биде и старо добро злато.
„Златото никогаш не губи вредност, барем не долгорочно“, додава Дојчинов. „И ако не друго, ќе имате нешто опипливо кога сите бројки на екранот ќе се стопат“.
Инвестирањето, на крај, не е само за бројките. Тоа е став, начин на размислување. Да се верува дека секоја мала сума може да се зголеми со време. Да се избегне брзата добивка. Да се биде трпелив. И да се почне – затоа што секој што чека „подобро време“ за инвестирање, вообичаено, никогаш не почнува.
„Најтешкиот чекор е првиот“, вели Бојан. „После тоа, сè станува навика – штедиш, инвестираш, учиш, па дури и уживаш. А кога ќе погледнеш назад, тие 1.000 евра веќе не се само пари. Се претвориле во твоја приказна“.
Б.З.М.
