Да се патува низ Македонија без денар звучи како некаква младешка лудост, нешто што би го направил човек пред да започне „сериозен живот“.
Но има луѓе што и денес тоа го прават. Не поради сиромаштија, туку поради љубопитност, поради желбата да се почувствува земјата без посредници, без хотели и агенции, без онаа вештачка удобност што го одвојува човекот од природата.
„Јас се качувам во првото возило што ќе застане. Нема план, нема рута. Македонија е мала, а луѓето се добри“, раскажува Сергеј (29) од Прилеп, кој летово поминал цел месец автостопирајќи низ земјата.
Спиел под отворено небо, крај езера, во шумски засолништа, во неколку наврати и во дворови на непознати луѓе што го поканиле на вечера и му понудиле место за шатор.
„Најтешко е првата ноќ. После тоа се навикнуваш на сè – на комарците, на студот, на чудниот звук што не знаеш дали е куче или ветрот во гранките. А кога ќе се разбудиш со изгрејсонце над Преспа – сфаќаш дека си богат, и тоа без денар во џебот“.
И навистина, ако човек се снаоѓа малку, Македонија нуди безброј места за бесплатно кампување – долж реките Радика и Црн Дрим, покрај Охридското и Дојранското Езеро, на планините Баба, Јабланица, Шар Планина. Нема потреба од хотел кога цела држава е отворен камп.
„Се среќавам со автостопери секое лето“, вели Ана од Берово, која сезонски работи како келнерка во мало кафуле во Охрид. „Некои се домашни, други доаѓаат од Полска, Чешка, Германија. Ги гледам – насмеани, изгорени од сонце, а очите им светат. И си велам, ние со сите наши пари и удобности не умееме така да се радуваме“.
Експертите за туризам велат дека оваа форма на патување станува сè попопуларна, особено кај младите.
Според нив, автостопот и кампувањето не се само евтина авантура, туку и начин за развој на таканаречениот „одржлив туризам“, кој не ја оптоварува природата и не бара големи инфраструктурни инвестиции.
„Кога патникот не остава зад себе пластика и бучава, туку само стапалки во песокот, тогаш тоа е вистински турист“, велат туристичките работници.
Секако, не е сè идилично. Сергеј признава дека имало и моменти на страв, особено кога ноќе се движел по пуст пат без осветлување.
„Еднаш на патот кон Демир Капија, никој не застана два часа. Само тишина и жештина. Се фатив себеси како зборувам сам со себе – за да не полудам. Но после, некој човек од Кавадарци ме качи и ми даде ладна вода. Тоа не се заборава“.
Во време кога повеќето луѓе бараат луксуз, кога туристичките агенции ветуваат „сè вклучено“, овие патници го избираат токму спротивното – ништо не е вклучено, освен небото над главата и случајните луѓе што ќе ти подадат рака. И во тоа, можеби, има некаква вистинска слобода.
„Да бидам искрен“, вели Сергеј на крајот, „кога се вратив дома и ги видов сите тие луѓе што трчаат по работа, по сметки, по кредити… ми дојде да се спакувам пак. Само овојпат – без телефон“.
Се насмевнува и додава нешто што звучи речиси како мантра: „Во Македонија можеш да се изгубиш, ама не и да останеш сам. Некој секогаш ќе те прими, дури и да немаш ништо – освен приказна“.
Б.З.М.
