Сè повеќе млади во Македонија решаваат дека нема да го чекаат денот кога ќе им стигне пензијата за конечно да „дишат“.
Наместо тоа, вложуваат во себе – во своето знаење, здравје, мали бизниси или хобија што можат да им донесат слобода уште пред 30-тата година.
Не чекаат на државата, не чекаат на „врските“, не чекаат ни на среќата.
„Ако мислиш дека ќе дочекаш нормален живот на 65 години – ќе те дочека само хроничен замор“, вели со насмевка 27-годишниот Стефан од Скопје, кој по неколку години работа како графички дизајнер решил да ја напушти сигурната плата и да отвори сопствена агенција за дигитален брендинг.
„На почеток беше хаос, ни денар за плата, само кафиња и состаноци по локали. Ама сега имам свои клиенти, свој ритам, своја слобода. Тоа не се плаќа“.
Оваа генерација, за разлика од онаа на нивните родители, не ја гледа иднината низ призмата на државната служба и пензискиот фонд.
Повеќето, ако ги прашаш, не ни веруваат дека ќе имаат пензија. И не чекаат да видат дали ќе бидат во право.
„Младите сè повеќе ја разбираат моќта на инвестиција во себе. Тоа може да биде курс, книга, теретана, терапија или дури и патување кое ќе им го отвори видокругот“, објаснува психологот Сања Љубеновиќ. „Тие сфаќаат дека секое одложување на животот – со изговорот ‘ќе дојде време’ – е само самозалажување“.
Низ Скопје, Битола и Охрид, расте бројот на мали студија, агенции и онлајн бизниси што ги водат луѓе под 30 години.
Дел се вратени од странство, дел никогаш и не пробале да „заминат“.
Најчесто, тие млади имаат едно заедничко – веруваат дека вреди повеќе да ризикуваш со нешто свое, отколку да ја поминеш младоста чекајќи „повисока позиција“.
„Го отворив сопственото фитнес студио со пари што ги собирав три години работејќи во Германија“, раскажува 29-годишната Ана од Куманово. „Да, можев да останам таму, ама не сакав да бидам дел од туѓ систем до крај на живот. Сакав да бидам свој човек, дома“.
Во Македонија, просечната возраст кога луѓето почнуваат да штедат за пензија е над 40 години. Истовремено, сè поголем број млади во 20-тите веќе инвестираат во акции, криптовалути или во сопствени бизниси. Некои дури отвораат и втора линија на приход преку интернет продажба, фриленсинг, консалтинг…
„Не мораш да имаш милион евра за да инвестираш. Само дисциплина и малку храброст“, додава Стефан. „Мене ми беше важно да не го живеам животот на autopilot. Затоа вложив сè во себе – време, нерви, пари… ама сега, секој ден ми вреди“.
Во една анкета спроведена од студентски портал, дури 68% од младите изјавиле дека не сакаат „традиционална пензија“, туку финансиска независност уште во младоста.
И можеби токму тие – кои не чекаат пензија за да живеат – се оние што најдобро разбираат дека животот не почнува со првиот чек од ПИОМ, туку со првата одлука дека не чекаш никого. Само себеси.
Б.З.М.
