Вредноста на акциите во рацете на американските домаќинства достигна рекордно високо ниво, но зголемената зависност од берзата покренува прашања за ранливоста на личните финансии во случај на остар пад на пазарот.
Според Федералните резерви, директните и индиректните инвестиции во акции – вклучувајќи ги взаемните фондови и пензиските планови – учествуваа со дури 45% од вкупните финансиски средства на американските домаќинства во вториот квартал, најмногу досега.
Иако рекордните цени на акциите го зголемуваат богатството на граѓаните и им овозможуваат на поширок круг луѓе да профитираат од растот на корпоративна Америка, експертите предупредуваат дека ова исто така значи поголема изложеност на потенцијален пад на пазарот.
„Балонот“ потсетува на ерата на дот-ком
Економистот Џон Хигинс од Капитал Економикс нè потсетува дека уделот на акциите што ги поседуваат Американците е поголем денес отколку кон крајот на 1990-тите, непосредно пред пукањето на дот-ком балонот.
„Тоа треба да биде повик за будење за инвеститорите, дури и ако растот поттикнат од ентузијазмот за вештачка интелигенција продолжи уште некое време“, рече Хигинс.
Индексот S&P 500 скокна за 33% од април и за 13% од почетокот на годината, поставувајќи дури 28 рекорди во 2025 година.
Големите технолошки компании – таканаречените „Величествени седум“ (Алфабет, Амазон, Епл, Мета, Мајкрософт, Нвидија и Тесла) – се одговорни за 41% од вкупните добивки на индексот оваа година. Сепак, нивната доминација значи дека инвеститорите се повеќе зависни од успехот на неколку гиганти.
Странските инвеститори се исто така на рекордно ниво
Не станува збор само за американските домаќинства – според ФЕД, странските инвеститори исто така го држат најголемиот дел од американските акции во историјата.
Сепак, историјата покажува дека рекордните нивоа на сопственост честопати претходат на пониските приноси и ја зголемуваат веројатноста за пад, предупредува Роб Андерсон од „Нед Дејвис Рисрч“.
И додека берзата руши рекорди, се повеќе се зборува за појавата на „економијата во облик на буквата К“. Најбогатите Американци, чии средства се силно поврзани со акции, брзо го зголемуваат своето богатство, додека оние кои зависат од платите чувствуваат стагнација и инфлаторни притисоци.
Податоците на „Мудис аналитика“ покажуваат дека најбогатите 10% од граѓаните (со годишни приходи над 353.000 долари) учествувале со речиси половина од потрошувачката на САД во вториот квартал – рекорд од 1989 година.
Ризик за економијата како целина
Според Кевин Гордон од „Чарлс Шваб“, растот на берзата во моментов го стимулира трошењето, но обратното е точно при продолжен пад:
„Доколку има потежок пад, тој би можел да ги погоди не само побогатите домаќинства кои сега ја носат економијата, туку и целокупното расположение на потрошувачите“, предупредува Гордон.
Берзата во САД се чини незапирлива благодарение на еуфоријата од вештачката интелигенција и доминацијата на технолошките гиганти, но историските податоци и зголемената зависност од акциите укажуваат дека следниот пад би можел да има многу пошироки и подлабоки последици отколку пред само една деценија.
