Во Прилеп живее 7-годишниот Александар, кој повеќе од две години го чуваат неговите баба и дедо. Негова мајка, Вероника, замина во Швајцарија како дадилка. Таа му зборува преку видео секоја вечер, но физички го гледа само еднаш во неколку месеци.
„Кога ќе го слушнам како ми вика ‘мамо’, срцето ми се пара. Но знам дека со тоа што сум таму, можам да му овозможам подобар живот, облека, можам да му платам курс по странски јазик“, ни изјави Вероника.
Кога заминала, во Прилеп работела во продавница, со месечна плата од околу 22.000 денари, доволно за основни трошоци, но не и за нешто повеќе.
Во меѓувреме, просечната месечна исплатена нето-плата во Македонија (сите сектори) изнесува 45.452 денари во април 2025 година. Во јули таа просечна плата достигнала 45.276 денари.
Во Цирих, како дадилка, таа зема од 2.500 до 3.000 швајцарски франци месечно — што ако се пресмета во денари, изнесува над 150.000 до 180.000 денари.
Како што и самата проценува, таа плата ѝ овозможува не само да живее таму, туку и да испраќа средства дома, да покрива школарини, лекови…
Ова огромно растојание меѓу примањата ја прави одлуката мачна, но за многумина неизбежна.
Според извештајот на PERHOUSE (анализа на секторот за услуги во домот во Северна Македонија), голем дел од луѓето кои се бават со нега и домување заминуваат во странство бидејќи во земјата условите се нестабилни, често без социјални права и со ниски примања.
Од аспект на миграцијата, според податоците на IOM и државни извештаи, голем број македонски граѓани живеат во странство — овие проценти варираат, но е познато дека околу 10,16% од македонските иселеници се во Швајцарија.
Истражувањата покажуваат дека движечката сила за заминување е економската нерамнотежа — луѓето не се селат од желба, туку од потреба.
Од друга страна, психолозите предупредуваат дека децата што растат без еден родител може да носат емоционални траги: чувство на напуштеност, потешкотии во самопочит, застранување на доверба. Но тие забележуваат дека континуитетот, комуникацијата и вложувањето (и финансиско, и емоционално) може да ги ублажат последиците.
Вероника уште не знае кога точно ќе се врати. Таа вели дека ќе остане уште 3–4 години, ќе заштеди, ќе изгради услови — да живее дома, со Александар, да бидат заедно.
„На секој разговор кога ќе рече ‘мамо’, душата ми плаче. Но се тешам: ова не е конечен избор, туку пат што го толкувам како привремено“, вели Вероника.
Б.З.М.
