Пензискиот систем во Македонија одамна е тема што предизвикува горчливи расправии. Секој што барем еднаш се соочил со бројките знае дека рамнотежата помеѓу вработени и пензионери одамна е нарушена.
Од една страна, бројот на корисници расте, а од друга – младите или заминуваат во странство или работат за минималец што едвај го полни фондот.
И така, се поставува прашањето: дали воопшто има иднина за оние што денеска се во дваесеттите или триесеттите години?
Според официјалните податоци, секој втор денар во пензискиот систем се обезбедува преку дотации од државниот буџет. Тоа значи дека придонесите што се собираат не се доволни за да ги покријат сите обврски кон сегашните пензионери.
„Ова не е само финансиска дупка, туку и системска аномалија“, објаснува економистот Александар Дојчинов, додавајќи дека на долг рок вака не може. „Ако денешните работници не веруваат дека утре ќе добијат пензија, тогаш целиот модел ја губи довербата“.
Младите, пак, често реагираат со цинична насмевка на прашањето дали веруваат дека ќе земаат пензија.
„Мојата пензија ќе биде селфи со море, ама на туѓа сметка“, вели со иронија 27-годишната Марија, која моментално работи во ИТ сектор и размислува за преселба во Германија.
Таа не е исклучок – според анкетите, над половина од младите не очекуваат сигурна пензија во Македонија. Дел поради политичкиот недоверлив амбиент, дел поради демографските трендови. Населението старее, а наталитетот тоне.
Министерството за труд и социјална политика постојано уверува дека системот е одржлив и дека вториот и третиот пензиски столб ќе обезбедат сигурност.
Но, критичарите велат дека фондовите се изложени на ризик, а приносите не секогаш се доволни за да ги заштитат идните пензионери од инфлација.
„Мора да се каже отворено – ако иселувањето и ако економијата не расте побрзо, ние ќе имаме сериозен проблем“, предупредуваат аналитичарите.
Затоа дилемата останува отворена: ќе имаат ли младите пензии? Одговорот зависи од тоа дали Македонија ќе успее да ја запре крвната слика на масовно иселување, дали ќе создаде нови работни места со повисоки плати и дали конечно ќе се престане со краткорочни политички трикови на сметка на иднината. А таа иднина… за жал, веќе чука на врата.
Б.З.М.
