Кога ќе се спомне вештачка интелигенција, многумина уште ја замислуваат како некоја далечна футуристичка приказна, а всушност таа одамна е тука и тивко ги менува нашите секојдневни работни навики.
Во Македонија тоа се чувствува особено во секторите каде што рутината и повторливоста се секојдневие.
Банкарските шалтери, на пример, каде што порано се чекаше во ред за најобична трансакција, денес се заменети со дигитални апликации што автоматски процесираат плаќања.
И никој не се прашува повеќе каде исчезнаа тие шалтерски работни места. Се претопија во нови улоги – анализа на податоци, управување со ризици, дигитален маркетинг…
„Клиентите веќе не сакаат да разговараат со службеник за банална работа. Очекуваат апликацијата да им даде одговор веднаш“, вели еден ИТ-експерт од Скопје со кого разговаравме.
И додава дека токму тоа е предизвикот: да се создадат луѓе кои ќе знаат како да го одржуваат тој систем. Но, се слуша и друго мислење – страв дека машините ќе ги „истиснат“ луѓето.
Во медиумите веќе се тестираат алатки што пишуваат вести, во правосудството се креираат софтвери кои скенираат илјадници документи за секунда, во медицината програми што поставуваат првична дијагноза побрзо од специјалист.
Но, како што тврдат експертите, тоа не значи дека докторите ќе исчезнат или дека новинарите ќе бидат заменети со кодови.
Напротив, се создава потреба за нивно надградување – човекот да ја дава финалната оценка, да додава човечка емоција, да прави разлика меѓу бројки и приказна.
Пазарот на трудот во Македонија сè уште е во почетна фаза на овој процес, но знаците се јасни. Компании во ИТ и аутсорсинг сектори бараат кадар што разбира како да се интегрира вештачката интелигенција во секојдневните процеси.
Универзитетските програми доцнат, но младите кои самостојно учат и експериментираат со нови алатки веќе се барани на пазарот. Некои традиционални професии исчезнуваат, други се пренасочуваат, а трети добиваат нова тежина.
„Ќе имаме голем јаз меѓу оние што ќе се прилагодат и оние што ќе останат во минатото. Се менуваат и вештините што се ценат – критичко размислување, креативност, способност за анализа на податоци. Тоа е новата валута“, коментираат познавачите.
Многумина од вработените веќе чувствуваат притисок. Едни се радуваат – им се скратува време, им останува простор за покреативни задачи. Други се плашат дека нивната работна функција ќе стане непотребна.
Историјата покажала дека секоја индустриска промена прво создава вознемиреност, а потоа нови можности. Прашањето е само кој ќе има храброст да ја фати таа нова прилика.
Б.З.М.
