Цената на златото штотуку достигна максимум од повеќе од 40 години, прилагодена за инфлација. На тие нивоа, златото има поголема куповна моќ отколку на својот врв во јануари 1980-та година, кога изнесуваше 850 долари – или 3.524 долари во денешни пари, пишува уредникот на „Bloomberg“, Арон Браун.
Кога цените на златото растат, обично има два фактори во игра: страв од инфлација и страв од финансиска репресија како санкции и контрола на капиталот. И двата беа во полна сила во јануари 1980-та година, кога индексот на потрошувачки цени се зголеми за 13,9% на годишно ниво и откако претседателот Џими Картер ги замрзна иранските средства во ноември истата година.
И двата фактори имаат алиби во 2025-та година. Цените на златото не покажаа тренд на раст или опаѓање од почетокот на пандемијата до крајот на октомври 2022-ра година. Оттогаш, тие постојано се движат нагоре. Инфлацијата во Соединетите Американски Држави достигна врв од 9,1% во јуни 2022-ра година. До октомври, таа се забави на 7,7% и продолжи да опаѓа. Десетгодишната стапка на рентабилност – грубо кажано, очекувањата на финансиските пазари за просечна инфлација во текот на следната деценија – достигна врв во април истата година на 3,04% и падна на 2,51% до крајот на октомври.
Тешко е да се обвини ова за зголемените меѓународни тензии или финансиската ароганција на САД. Русија ја нападна Украина по втор пат на почетокот на 2022-ра година, а веднаш потоа следеа санкции. До октомври, оваа вест веќе беше застарена. Нападот на Хамас врз Израел се случи дури една година подоцна. Во тоа време немаше големи меѓународни, политички или финансиски вести.
Секоја цена е коефициент. Ако златото не расте поради проблеми со доларот, тоа може да биде затоа што златото е попривлечно, а не затоа што доларот е помалку привлечен. Поседувањето злато е скапо, околу 0,5% годишно во фонд за тргување со злато на берза. Ако купувате физичко злато, има трошоци за складирање и осигурување. Ако тргувате со фјучерси за злато, плаќате уште повеќе.
Во меѓувреме, ги пропуштате позитивните реални приноси што би можеле да ги заработите од други средства. Најлесниот начин да го процените ова е да го погледнете приносот на 10-годишните хартии од вредност заштитени од инфлација на американските државни обврзници (TIPS). Тие моментално нудат гарантирано 1,67% над инфлацијата, така што некој што поседува унца злато во форма на ETF се откажува од потенцијален принос од 2,17%, или 79 долари годишно.
Пред да прашаме што инвеститорите во злато купуваат со тие 79 долари годишно, да ја погледнеме проценетата вредност на поседувањето унца злато со текот на времето, прилагодена за инфлација за да ја одрази сегашната вредност на доларот.
Додека цената на златото растеше од почетокот на 2018-та година до почетокот на пандемијата, проценетата вредност на поседувањето унца злато опаѓаше и стана негативна во јуни 2020 година. Не се врати на позитивна територија сè до април 2022-ра година. Во тој период, инвеститорите бараа да бидат компензирани за поседување злато, наместо вообичаената ситуација да бидат подготвени да платат за да поседуваат злато. Поседувањето злато, вклучувајќи ги и трошоците, даваше 9 долари годишно во споредба со купувањето „TIPS“.
Една година пред цените на златото да почнат да растат, инвеститорите во злато од барање 9 долари годишно за да поседуваат злато, сега се подготвени да платат до 91 долар годишно за да го сторат тоа. Ова се должеше на зголемувањето на приносите од „TIPS“, а не на зголемувањето на цените на златото. Сепак, запомнете дека ова е зголемување на износот што инвеститорите се подготвени да го платат за да поседуваат унца злато, а не зголемување на цената на златото. Чудно, за време на пандемијата, руската инвазија и стравот од инфлација под администрацијата на Бајден, инвеститорите сакаа да бидат платени за да поседуваат злато, а кога работите се смирија, тие беа подготвени повторно да платат за да го чуваат скапоцениот метал.
Гледаме дека другите хеџинзи против американската инфлација и ризикот од финансиска репресија, како што се швајцарскиот франк и биткоинот, го покажуваат истиот модел. Тие не покажаа значаен тренд кога инфлацијата беше највисока, политичката неизвесност беше највисока и меѓународните услови беа најопасни; потоа брзо се зголемија кога опасностите се чинеше дека се намалуваат.
Што ако златото е десната рака на магионичарот, одвлекувајќи го вниманието од неговата лева рака – привлечноста на поседување големи портфолио инвестиции како S&P 500? Графиконот подолу го прикажува циклично прилагодениот принос на S&P 500 минус приносот на „TIPS“ на количина акции еднаква по цена на една тројска унца злато. Скалата е обратна за да може да се спореди со придружниот графикон за злато. На врвот од графиконот, инвеститорите се подготвени да платат многу за да поседуваат злато и прифаќаат само малку за да поседуваат акции; на дното од графиконот, инвеститорите се подготвени да добијат многу за да поседуваат злато или акции.
Двете линии изгледаат слично. И двете беа во пад пред Ковид – акциите побрзо од златото. Акциите веднаш се опоравија кога Ковид удри (инвеститорите бараа повеќе за да поседуваат акции), додека златото се одржа до средината на 2022-ра година. Оттогаш, златото ги надмина акциите.
Доколку инвеститорите се плашеа од инфлација, требаше да видиме пораст на приносот на рамнотежа. Но, во 2025-та година, тој беше во тесен опсег од 2,17% до 2,47%, а на крајот од минатата недела беше 2,37%.
Јасно е дека главниот двигател и на цените на S&P 500 и на златото се промените во реалната стапка на принос што инвеститорите ја бараат за да чуваат безбедни средства заштитени од инфлација. Откако падна во 2025-та година, инвеститорите во злато не ја променија значително вредноста што ја ставаат на поседувањето злато, па затоа цената на златото скокна. Ако сте подготвени да платите 90 долари годишно за каква било корист што ја добивате од поседувањето унца злато, како што паѓаат реалните каматни стапки, сте подготвени да платите повеќе за таа унца. За споредба, инвеститорите во акции го намалија својот потребен реален принос бидејќи приносите на „TIPS“ паднаа. S&P 500 е во пораст, но само за 12%.
Без загриженост за инфлацијата, големите промени во потребниот реален принос на акциите, но не и на златото, укажуваат на страв од рецесија. За да ги разберете пазарите денес, погледнете ги „TIPS“ и акциите. Златото може да сјае, но сјајот може да го одвлече вниманието од фундаменталните фактори.
