Дали денес вреди да се штеди во банка? Прашањето, кое некогаш звучеше како нешто што се подразбира, сега го носат во себе илјадници граѓани кои месец по месец гледаат како нивните заштеди стојат, а цените во маркетите и кириите одат нагоре.
На хартија, каматите пораснаа — дел од банките нудат и до 3–4 отсто годишно на орочени депозити, ама кога ќе ја пресметаш инфлацијата, одеднаш сè станува релативно.
„Имав заштедено околу 5.000 евра и решив да ги орочам“, вели 42-годишниот Горан од Скопје. „По една година добив камата од 150 евра, ама колку се поскапи сметките, храната, горивото… па се прашувам — дали воопшто сум заработил нешто или сум изгубил“.
Тој не е единствен. Во последните месеци, финансиските советници забележуваат тренд: луѓето повеќе се двоумат каде да ги чуваат парите, дел и поради страв од нестабилности, а дел и поради тоа што во банка парите им изгледаат како да „спијат“.
Од Народната банка предупредуваат дека штедењето и понатаму е важен столб на личните финансии, но признаваат — реалната добивка е минимална ако не се вложува долгорочно.
„Банката не е машина за брза заработка, туку за сигурност“, објаснува еден банкар кој сакаше да остане анонимен. „А сигурноста има цена — ја жртвуваш можната поголема добивка за да не ризикуваш ништо“.
Но сигурноста понекогаш не е доволна за да ја потисне фрустрацијата кога гледаш како соседот кој вложил во стан или акции сега има двојна вредност, а ти сè уште ја гледаш истата бројка на штедната книшка.
Некои економисти отворено велат дека класичното штедење ја губи смислата во време на висока инфлација и дека треба да се комбинира со други форми на вложување — недвижности, инвестициски фондови, дури и мали приватни бизниси.
„Не велам дека сите треба да станат шпекуланти“, велат економистите. „Ама да држиш сè во банка и да се надеваш дека ќе расте… тоа е илузија“.
И покрај сè, има и такви што не сакаат ни да слушнат за ризик. Постарите генерации, особено пензионерите, велат дека им е поважно парите да им бидат „на сигурно“ отколку да носат голема добивка.
Една 70-годишна пензионерка од Куманово раскажува дека цел живот штедела по малку и дека ѝ е „помирна душата“ кога ги гледа тие пари на книшка.
„Знам дека инфлацијата ги јаде, ама барем знам дека никој нема да ми ги земе. И тоа нешто значи…“
Па, вреди ли? Одговорот, изгледа, зависи од тоа кого ќе прашаш — и од тоа што ти значи повеќе: мирен сон или потенцијална добивка со поголем ризик.
Б.З.М.
