Се вели дека човекот не знае колку вреди здравјето сè додека не го загуби. Но, во Македонија, тоа сознание доаѓа со уште еден шок – колку страшно скапо е да се разболиш.
Како некој да ја пресметал секоја болка во денари, а потоа со рамнодушна точност ја закачил на ценовникот на некоја приватна ординација.
Прво ја трпиш главоболката, желудникот што „само малку те боцка“, заморот што се лизга низ деновите како чад. И сè додека можеш да одиш на работа, да ги носиш децата во градинка, да платиш сметки – мислиш, ќе помине.
А кога конечно не поминува, тогаш те пречекува ладната вистина: здравјето не е право, туку луксуз.
Приватното здравство одамна престана да биде избор само на побогатите. Денес е првата и често единствената опција ако сакаш навреме да дознаеш што не е во ред со твоето тело.
За термин во државна болница понекогаш се чека со недели, дури и со месеци, а состојбата не чека.
Затоа луѓето влегуваат во приватните ординации со поглед кој моли и со паричник кој трепери.
Интернистички преглед – од 1.500 до 2.000 денари. Кардиолошки преглед со ехо – 2.500 денари. Комплетна крвна слика – 900 до 1.200 денари. Ако треба и лабораторија, и специјалист, и контролен преглед – тоа се веќе неколку илјади денари. Само за да дознаеш што те боли.
„Минатиот месец оставив 7.800 денари во приватна клиника, а земам плата од 28.000. И сè уште немам одговор што точно ми е“, раскажува Билјана од Скопје, и додава: „Не одам на лекар освен ако не сум на работ да колабирам. Не затоа што не сакам да се грижам за себе, туку затоа што не можам да си дозволам“.
Во нејзините зборови нема ништо драматично – само голата вистина на илјадници луѓе што секој ден ја туркаат болката под тепих од финансиски страв.
Дури и лековите, кои би требало да бидат барем достапни, се претворија во луксузен артикл. Цените на новите терапии за хронични болести често се движат од 2.500 до 5.000 денари месечно, а за некои лекови и повеќе.
Ако ги нема во државната набавка, мораш да ги купиш приватно. Ако немаш пари, остануваш без терапија. Па се силиш со чаеви, со надеж и со болка што ја криеш од најблиските.
Доктор кој работи во приватна клиника, а кој сакаше да остане анонимен, вели:
„Секој ден гледам луѓе кои седат пред мене и сметаат во глава кој преглед можат да си го дозволат, а кој ќе мора да го одложат. И знам дека тоа одложување понекогаш значи разлика меѓу живот и смрт. И тоа најмногу боли – не медицината, туку што станавме дел од економска равенка“.
Иронијата е што колку повеќе избегнуваме да одиме на лекар од страв од цените, толку поскапо нè чини кога конечно ќе мораме.
МР преглед? Од 5.000 до 7.000 денари. Компјутерска томографија? До 10.000. Понекогаш луѓето продаваат мобилен телефон или позајмуваат од роднини само за да направат снимка што може да им го спаси животот.
Парадоксот е речиси суров – за да се излекуваш, прво мораш да се разболиш финансиски.
Во позадина на сите тие ценовници, статистиките студено регистрираат раст на приватните здравствени трошоци, како да станува збор за обични бројки, а не за животи.
А зад секоја бројка стои човек кој шепоти „ќе издржам уште малку“, само за да не плати уште една сметка. Некои не издржуваат. Други издржуваат – но веќе не се исти.
И така, додека зборуваме за здравство како право, живееме како да е луксузна услуга. Понекогаш со надеж, почесто со страв, а најчесто со молчење. И со една мисла што сите ја потиснуваме, но секој ја знае: подобро да не се разболиш. Затоа што не е само болно, туку и ужасно скапо.
Б.З.М.
