Да се купи земјиште денес изгледа како вистинска авантура – можност за нов почеток, за бизнис, за дом, за нешто што ќе остане. Но истовремено, тоа може да биде и минско поле од кое не секој излегол со чисти раце.
Во последниве години порасна бројот на измами, каде луѓе остануваат без пари и без земја, само затоа што верувале на збор или не погледнале доволно внимателно во хартиите.
„Најчестата грешка е кога купувачот се води од емоции и од ‘поволна’ цена, наместо од документи“, предупредува адвокат, кој со децении работи во недвижнини. „Пред да се даде капар, мора да се провери сопственичката листа во Катастар, да се види дали земјиштето е обременето со хипотеки, судски спорови или сервитути. И да – тоа не се гледа само на интернет, туку и со официјален извадок од Агенцијата за катастар на недвижности“.
Понекогаш, зад убавите ливади и масивни огласи се крие банална вистина: парцелата воопшто не постои како посебна целина. Или се води како земјоделско земјиште, а купувачот мислел дека е градежно.
„Гледал на Google Maps и си рекол ‘ова е тоа’. Ама на терен границите не одговараат, и после доаѓаат проблеми“, вели посредник за недвижнини кој побара да остане анонимен.
Друг ризик е кога се потпишуваат приватни договори без нотар и без да се префрли сопственоста во Катастар.
Луѓе мислат дека со едно парче хартија станале газди, а формално правно – ништо не се сменило. А некогаш продавачот истовремено им продава на двајца различни купувачи.
„Такви случаи имало, и тоа многу“, вели адвокатот. „Затоа, никогаш без нотар, без заверка и без упис“.
И уште една ситница што често се превидува: да се провери дали продавачот навистина е личноста која се претставува.
Звучи апсурдно, ама имало случаи со лажни лични карти и фалсификувани пасоши.
Затоа, кажуваат нотарите, секогаш треба лично присуство и увид во оригинални документи.
На крај, постои едно непишано правило што го знаат сите искусни купувачи: ако нешто изгледа предобро за да биде вистина, најверојатно и не е.
Земјиште не се купува со срце, туку со ладна глава, со документ до документ, и со упорност да се провери сè – и двапати, ако треба.
Инаку, цената на наивноста може да биде… па, целиот животен заштеден фонд.
Б.З.М.
