Секоја нова зграда што никнува по скопските улици со блескави фасади и стаклени влезови, остава впечаток дека градот расте и се модернизира. Но зад таа слика, едно прашање упорно ѕирка во умот на луѓето: колку навистина веруваме дека овие објекти се градат со квалитет?
Граѓаните, особено оние кои вложуваат животна заштеда во стан, често се двоумат меѓу гордоста дека ќе станат сопственици на нов дом и стравот дека ќе купат „мачка во вреќа“.
„Кога купував стан во Кисела Вода, ми ветуваа врвен материјал, германски стандарди, најнова технологија“, вели 34-годишниот Даниел, кој се всели пред година и пол. „Ама по шест месеци почна да прокапува вода од прозорецот, а ѕидовите во спалната испукаа“.
Сè почесто луѓето забележуваат дека фасадите изгледаат совршено само до првиот дожд, а потоа се појавуваат мали, но симптоматични проблеми.
Архитекот Борис Петрушев нагласува дека проблемот не е секогаш во материјалите, туку во начинот на изведба.
„Може да имате најскапи плочки или изолација, но ако мајсторите брзаат, ако се штеди на секој завртен шраф, тогаш трајноста е доведена во прашање. Тоа е она што граѓаните го чувствуваат – дека многу инвеститори гледаат само да завршат побрзо и поевтино, наместо да вложат во квалитет“.
Дел од инвеститорите, пак, тврдат дека притисокот од пазарот ги тера да работат со тесни рокови и ниски маржи.
„Секој сака стан што евтин и брзо готов. Кога купувачите бараат цена, а не гаранција, тоа влијае и врз нашите избори“, објаснува сопственик на една градежна фирма, кој сака да остане анонимен.
Граѓаните, од друга страна, веќе станале скептични. На социјалните мрежи кружат фотографии од нови згради со лифтови кои не работат, влезови и подруми кои се поплавуваат по секој дожд, или пак станови во кои се јавува мувла уште пред првата зима. Секој таков случај уште повеќе ја еродира довербата.
„Купувањето стан треба да биде момент на радост, а не на страв. Сега повеќе луѓе ме прашуваат – ‘дали знаеш некој проверен мајстор што може да ми го поправи новиот стан?’ Тоа е апсурд“, коментира Петрушев.
Парадоксот е очигледен: во време кога се гради повеќе од кога било, довербата на луѓето во квалитетот на тие објекти е на најниско ниво.
Не сите згради се проблематични, се разбира – има примери на навистина квалитетни градби – но перцепцијата е таа што тежи.
И додека регулаторните институции ретко јавно реагираат, граѓаните си остануваат сами со своите дилеми и прашањето: дали нивниот дом ќе издржи барем една генерација, или ќе почне да се распаѓа уште пред да се отплатат сите рати?
Токму во таа тивка неизвесност, се крие вистинската слика за довербата. Многумина не веруваат дека зградите се градат со квалитет, а уште помалку дека некој ќе одговара ако не се квалитетни.
Станот, кој треба да биде најсигурната инвестиција, премногу често се претвора во извор на грижи – и тоа е, можеби, најголемата трагедија во целата оваа приказна.
Б.З.М.
