Рускиот претседател Владимир Путин ја стави руската економија на „воени шини“ и создаде нова средна класа во земјата која зависи од војната во Украина, пишува британското издание „Telegraph“.
Во него се забележува дека 80 години по завршувањето на Втората светска војна и седуммесечната опсада на Сталинград, рускиот интернет е полн со реклами за регрутирање волонтери за војната.
Ветувањата се за огромни бонуси и плати, кои достигнуваат 8 милиони рубли годишно (речиси 100 илјади долари). Тие вклучуваат и други социјални бенефиции како што се кредити со ниска камата, образование за деца итн. Овие износи се повеќе од 10 пати поголеми од просечната годишна плата за Русите (712 илјади рубли во 2024-та година).
Поставени се и квоти за 50 илјади студенти кои можат да се запишат на универзитет без испит. Ова се места за поранешни војници или нивните деца, што е сериозна предност за нив, особено ако добиле полошо образование во оддалечените области. Во 2024-та година, само 15 илјади од местата беа зафатени, но постои тенденција на зголемување.
Ова создаде нова средна класа, особено во регионите оддалечени од Москва, напуштени со години. За многу од овие населби, војната е единствената егзистенција – и за волонтерите, кои генерално доаѓаат оттаму, и поради отворените работни места поврзани со воената индустрија.
За нив, војната им даде нов живот на индустриските капацитети напуштени по распадот на СССР, пишува Татјана Орлова, аналитичарка во „Oxford Economics“. Луѓе без образование и без вештини најдоа работа, но сега се барани и добиваат високи плати, нов општествен статус.
„Економијата на смртта“ на Путин
Руските опозиционери го нарекуваат ова „економија на смртта“, пишува „Telegraph“, забележувајќи дека генерално, компаниите во Русија почнаа да се натпреваруваат за ограничена работна сила, а тоа ги зголеми платите, но парите дојдоа главно кај работниците во секторите поврзани со војната. Орлова го привлекува вниманието кон динамиката на платите – за работниците поврзани со воениот сектор, платите се зголемуваат за 80% помеѓу 2021-ва и 2024-та година. Во истиот период, платите на лекарите се зголемија за 40%.
Русија сега користи човечки ресурси кои до неодамна не учествуваа, ниту можеа да учествуваат, на пазарот на трудот или на кој било начин во економијата. Сепак, според руските опозиционери, ефектот е краткорочен.
Вообичаено, волонтерите за војната доаѓаат од оддалечени региони – Тува, Северен Кавказ, и тоа се луѓе без работа и вештини. Тие се пријавуваат поради парите што можат да ги добијат или поради финансиските обврски што треба да ги платат. Гувернерите дури имаат и специфични цели за волонтерите и им поставуваат бонуси – понекогаш еднократните плаќања мора да надминат 25.000 долари за да ги исполнат.
Во големите градови, интересот за војната е значително помал.
Дури и ако умрат, властите им плаќаат на семејствата на волонтерите 11 милиони рубли како надомест. Според објавите на социјалните мрежи, понекогаш мора да чекаат со месеци за да им се исплатат бонуси или надоместоци, но тоа не ги запира волонтерите. Според медиумските извештаи, само трошоците за овие плаќања во 2025-та година ќе надминат 10 милијарди долари.
Овие износи ја стимулираат и економијата во напуштените региони, луѓето почнуваат да плаќаат за услуги, салони за убавина, се отвораат нови кафулиња и ресторани.
Сепак, ова ќе биде проблем за властите по војната, сите овие бенефиции ќе исчезнат, а волонтерите и нивните роднини ќе мора да се вратат на стариот начин на живот. Повеќето од нив немаат финансиска писменост, не штедат пари и веројатно ќе го трошат она што го заработуваат за неколку години, веруваат руските опозиционери.
Околу 500.000 војници ќе се вратат од фронтот, а ова е споредливо со враќањето на германските војници по Првата светска војна. За властите во Кремљ, како да се грижат за овие ветерани ќе биде големо прашање. Руски економист, кој побара анонимност, се плаши дека нивната иднина не е оптимистичка – властите ќе сторат сè што е можно за да ги спречат да станат обединета, силна група што би можела да ги загрози, како и да спречат повторување на распадот на СССР по завршувањето на војната во Авганистан.
Затоа повеќето аналитичари цитирани од „Telegraph“ веруваат дека Русија нема желба да ја запре војната. Целта на претседателот за време на состанокот во Алјаска беше да го привлече Доналд Трамп кон можностите што ги нуди Русија, вклучително и окупираните територии, како и да го намали раздорот меѓу САД и Европа.
