Од 2040 година, Данците нема да можат да се пензионираат пред 70-годишна возраст, што некои го гледаат како сигнал за можен поширок европски тренд. Во мај, данскиот парламент донесе закон со кој се утврдува возраста за пензионирање на 70 години за сите родени по 31 декември 1970 година.
Моментално, старосната граница е 67 години, а се очекува да се зголеми на 68 до 2030 година, а потоа на 69 до 2035 година. Премиерката Мете Фредериксен минатата година посочи дека е подготвена да го преиспита системот кога ќе го достигне прагот од 70 години. Парламентот со огромно мнозинство ја поддржа промената на законот – со 81 глас „за“ и 21 „против“, објавува Дојче Веле.
Пензиските системи во Европа се тешки за споредување, бидејќи во некои земји дури и сега луѓето работат подолго од законскиот минимум. Во Германија, каде што се разгледуваат реформи поради слабата состојба на државниот пензиски фонд, канцеларот Фридрих Мерц призна дека сè уште нема решение за прашањето за финансирање на системот.
Поранешниот владин советник Бернд Рафелхизен смета дека Германија треба брзо да ја зголеми старосната граница на 70 години за да „фати“ барем дел од генерацијата „бејби-бумери“, имајќи предвид дека до 2035 година, околу еден милион луѓе ќе ја напуштат работната сила секоја година.
Промените во францускиот пензиски систем со децении се жешка тема за француските власти, редовно доведувајќи ги незадоволните граѓани на улиците и доведувајќи до социјални немири и општи штрајкови што ја парализираа земјата. Пред две години, и покрај жестокото противење, претседателот Емануел Макрон донесе закон со кој се зголемува општата возраст за пензионирање од 62 на 64 години, па затоа прашањето се чини дека е затворено.
Европа има два основни модели на пензиски систем – Бевериџ (британски, универзално покритие, финансирано од даноци) и Бизмарк (германски, базиран на осигурување и придонеси од работници и работодавачи), но многу земји користат хибридни варијанти. Германскиот Бизмарковиот систем е под зголемен притисок поради стареењето на населението, недостигот на работна сила и зголемениот животен век, што значи подолги исплати на пензии и зголемен товар врз оние кои работат.
Опциите се ограничени – или придонесите ќе се зголемат или износите на пензиите ќе стагнираат и ќе изгубат вредност поради инфлацијата, или нивоата на пензиите ќе се намалат. За повеќето луѓе, пораното пензионирање е попривлечно, бидејќи овозможува повеќе слободно време и подобра физичка состојба во првите години по работата, а дополнително ја поттикнува потрошувачката. Сепак, подолгиот работен век има предности – многумина во шеесеттите години се чувствуваат способни и мотивирани, а работодавците задржуваат искусен персонал, што го ублажува недостигот на квалификувана работна сила.
Статистиката покажува дека законската и вистинската возраст за пензионирање ретко се совпаѓаат, бидејќи многу луѓе престануваат да работат рано поради физички ограничувања или професионално исцрпување. Во земји како Нов Зеланд, Јапонија, Шведска или Грција, луѓето често работат над официјалната возрасна граница, од различни, честопати лични, причини.
Клучна улога во одлуката за пензионирање игра „бруто стапката на замена“ – односот на пензијата кон последната плата. Ако јазот е голем, многумина не можат да си дозволат да престанат да работат. За борба против ризикот од сиромаштија во староста, потребни се повисоки пензии, но ова бара дополнителни ресурси што системите моментално ги немаат, додека преголемото зголемување на придонесите ја ограничува можноста на работниците приватно да штедат за старост.
Оваа споредба го мери односот на просечниот износ на пензијата на лицата на возраст од 65 до 74 години со просечната заработка од работа на лицата на возраст од 50 до 59 години, исклучувајќи ги другите социјални бенефиции. На овој начин, се проценува колку пензии се доволни за живот.
Во 2023 година, просечниот коефициент на замена во ЕУ беше 58 проценти. Ова значи дека лице кое заработило 1.000 евра помеѓу 50 и 59 години би добило пензија од 580 евра помеѓу 65 и 74 години, објавува Euronews.
Според европските земји, тој сооднос се движел од 35 проценти во Хрватска до 78 проценти во Грција. По Грција следувале Шпанија (77 проценти) и Италија (75 проценти), додека Португалија била исто така над просекот на ЕУ од 61 процент. На дното на листата, по Хрватска, се најдоа Литванија (36 проценти) и Ирска (39 проценти), единствените членки на ЕУ со сооднос под 40 проценти.
Според податоците на Евростат, во 2022 година просечните годишни трошоци за старосни пензии по корисник во ЕУ изнесувале 16.138 евра, што е околу 1.345 евра месечно. Во рамките на ЕУ, годишниот износ се движел од 3.611 евра во Бугарија до 31.385 евра во Луксембург.
Кога се вклучени земјите од ЕФТА и кандидатите за членство во ЕУ, опсегот е уште поширок, од 1.648 евра во Албанија до 35.959 евра во Исланд. Просечната старосна пензија по корисник била повисока од 30.000 евра и во Норвешка и во Данска, а била значително над просекот на ЕУ во Шведска (22.436 евра) и Финска (21.085 евра).
