Дали Алјаска ја менува судбината на светот денес? Точно во 11:30 часот по локално време, а во 21:30 часот по наше време, ќе започне историската средба меѓу двајцата најмоќни светски лидери – Доналд Трамп и Владимир Путин. Значи, Трамп и Путин лице в лице, без Украина, без Европа, и на средба што може да ги прецрта границите и да ја скрши судбината на војната во Украина?
Имено, оваа средба се одржува во време кога руските сили ја продолжуваат својата офанзива, а Трамп најавува можни територијални компромиси. Како што се очекуваше – светот со нетрпение го очекува овој состанок, дали ова е можност за мир или опасна игра на моќ со последици што никој не може да ги предвиди?
Разговорите меѓу Трамп и Путин имаат за цел да се најде начин за завршување на конфликтот, најголемиот во Европа од Втората светска војна. Трамп рече дека двете страни ќе мора да разменат територии за да ги прекинат жестоките борби што одзедоа десетици илјади животи од двете страни и раселија милиони Украинци.
Се чини дека Вашингтон ги подготвува Киев и Москва за големи компромиси за завршување на војната, а потпретседателот на САД, Џ.Д. Венс, предупреди дека секој мировен договор веројатно ќе ги остави двете страни „незадоволни“.
Сепак, францускиот претседател Емануел Макрон рече дека Трамп бил „многу јасен“ за време на телефонскиот разговор на 13 август за неговата намера да постигне прекин на огнот на самитот и дека нагласил дека „територијалните прашања што се однесуваат на Украина… ќе бидат преговарани исклучиво со украинскиот претседател“.
Макрон додаде дека Трамп „ќе се обиде да организира идна трилатерална средба“ на која би учествувал и Зеленски.
„Во моментов, нема сериозни планови за размена на територии… Мислам дека ова е многу важна точка во овој контекст. Се надеваме дека состанокот би можел да се одржи во Европа, во неутрална земја што е прифатлива за сите страни“, додаде Макрон.
Доколку се потврди одлучноста на Трамп да ја вклучи Украина во процесот, тоа би помогнало да се ублажат стравувањата на Украина и нејзините сојузници дека лидерите на двете суперсили би можеле да постигнат договор што би ги загрозил европските и украинските безбедносни интереси, вклучително и можноста за отстапување на дел од украинската територија на Москва.
„Размислувањето на Трамп е очигледно поблиску до размислувањето на Европејците отколку што некои стравуваа на почетокот“, изјави еден европски функционер.
Русија постојано ја отфрла идејата за средба со Зеленски, сугерирајќи дека тоа треба да се случи само кога страните се блиску до потпишување мировен договор, а не само договор за прекин на огнот.
Тој момент изгледа далеку, со оглед на големиот јаз меѓу руските и украинските позиции за клучните прашања, вклучувајќи ја територијата и безбедноста, и покрај трите рунди директни разговори во Турција од средината на мај.
Разговорите доаѓаат во клучен момент, бидејќи Трамп сè поотворено го изразува своето незадоволство од Путин, а рускиот претседател не покажува знаци дека ќе отстапи од максималистичките барања на Кремљ. Трамп и Путин досега имаа шест телефонски разговори, а главниот американски претставник патуваше во Москва најмалку три пати.
Одлуката на Трамп да се сретне директно со Путин – нешто што претходникот на Трамп, Џо Бајден, не сакаше да го направи по руската инвазија на Украина – го одразува верувањето на Трамп дека неговиот личен однос со рускиот лидер ќе доведе до траен мировен договор.
Но да не заборавиме, американскиот претседател Доналд Трамп и рускиот претседател Владимир Путин имаат нешто заедничко: на ниту еден од нив не може да му се верува. Трамп отворено си противречи себеси, ги крши ветувањата дадени дури и на своите најлојални поддржувачи и ги критикува сите што го нарекуваат лицемер. Путин, од друга страна, тврди дека сака едно нешто, а потоа, повикувајќи се на нејасни „нијанси“ и неизговорени услови, ги саботира тие цели, откривајќи ги своите вистински (обично злокобни) намери. Затоа, кога двајцата лидери ќе се сретнат во Алјаска за да разговараат за евентуален крај на војната во Украина, Украинците можат да сметаат само на едно нешто сигурно: нивните барања ќе паднат во втор план, отстапувајќи место на егото и манипулациите на овие двајца мажи.
