Во услови на зголемена конкуренција и регулаторен надзор, сè повеќе компании се соочуваат со зголемена контрола од страна на Комисијата за заштита на конкуренцијата (КЗК) во Македонија. Една од најсериозните прекршочни постапки што може да ја покрене КЗК е поради таканаречено „картелско здружување“, кое е строго забрането според Законот за заштита на конкуренцијата.
Картел е договор или усогласено дејствување помеѓу два или повеќе независни пазарни учесници, со цел да го ограничат натпреварот. Тоа може да се однесува на договарање на цени, поделба на пазари или клиенти, ограничување на производство, координирано учество на тендери и слично.
Таквите практики се нелегални, бидејќи ги оштетуваат потрошувачите и слободната пазарна економија.
Кои се најчестите прекршоци во Македонија?
Комисијата за заштита на конкуренцијата веќе има изречено неколку казни во изминатите години. Најчесто станува збор за фирми кои координираат цени преку здруженија, компании што однапред се договараат за јавни набавки, распределба на пазари според геолокација или групи на клиенти.
Како да се заштитат компаниите?
За да избегнат сериозни санкции и негативна репутација, компаниите треба да имаат интерна политика за антимонополско однесување, да спроведат редовни обуки за вработените – особено за продажба и менаџмент, да избегнуваат неформални разговори со конкуренцијата на здруженски состаноци или настани, да документираат независно носење на одлуки за цени и комерцијални услови, да консултираат правен совет пред вклучување во здруженија на компании или секторски тела.
Колку изнесуваат казните?
Според македонскиот закон, КЗК може да изрече казна до 10% од вкупниот годишен приход на компанијата за најтешките прекршоци. Дополнително, штетата по имиџот и довербата кај потрошувачите е огромна и долготрајна.
Со оглед на значењето на темата за македонската економија и компаниите кои работат транспарентно и законски, редакцијата на Денар ќе продолжи да ја следи работата на КЗК, случаите на казнети компании, како и сите важни измени во регулативата.
С.Б.
