Додека низ целиот свет се славеше Светскиот ден на чоколадото на 7 јули, европските потрошувачи стануваат сè погорчливи со секој залак од омиленото слатко, бидејќи плаќаат повеќе од кога било досега.
Според најновите податоци на Евростат, цените на какаото и чоколадото во прав во Европската Унија се зголемија за 16,2 проценти во мај 2025 година во споредба со истиот месец минатата година. Ова е врвот на едногодишниот тренд во кој инфлацијата на цените на какаото во ЕУ скокна од 6,3 проценти на повеќе од 16 проценти.
Цените се зголемија тројно
Главната причина за овој силен раст на цените на чоколадото се рекордните цени на какаото, која е клучната состојка на чоколадото. На глобалните пазари, цените на суровото какао достигнаа историски максимуми поради лошите временски услови во клучните региони за производство во Западна Африка, особено Гана и Брегот на Слоновата Коска, од каде што доаѓа поголемиот дел од какаото во ЕУ. Покрај тоа, сè поскапите шеќери и енергетски производи претставуваат дополнителен трошок.
– Цените на какаото речиси се зголемија за трипати во споредба со пред две години – вели Сузана Стритер, директорка за пазари во инвестициската куќа Харгривс Ленсдаун, за Euronews. – Иако цените малку паднаа во последните недели, пазарот сè уште покажува голема нестабилност – додава таа.
Според Лондонската берза ICE, какаото се тргувало по околу 5.310 фунти за тон (околу 7.200 долари) на почетокот на јули 2025 година, што е двојно повеќе од пред две години. Иако цените во моментов се пониски отколку во мај, кога беа на рекордно високо ниво, потрошувачите сè уште плаќаат високи малопродажни цени – особено во Европа.
Финансискиот аналитичар Дени Хесон од AJ Bell вели дека и покрај зголемувањето на цените, потрошувачите продолжиле да купуваат чоколадо, што ги поттикнало производителите да инвестираат повеќе. Сепак, тој истакнува дека долгорочните ризици поврзани со климатските промени, болестите на какаото и геополитичките неизвесности – вклучувајќи ги и можните нови трговски бариери – се фактори кои веројатно ќе ги одржат цените високи.
ЕУ целосно зависна од увозот
Европската Унија е најголемиот потрошувач на чоколадо во светот, но во исто време е целосно зависна од увозот на какао. Оваа зависност ја прави ЕУ исклучително ранлива на прекини во снабдувањето. Поголемиот дел од какаото доаѓа од климатски нестабилни региони и тие се сè повеќе цел на лошите временски услови, болестите и еколошките проблеми.
„Растечките цени на какаото предизвикуваат големи проблеми за производителите на чоколадо, кои се борат со високи трошоци за енергија и зголемување на платите во исто време“, истакнува Стритер.
Растечките цени на суровините веќе имаат сериозни последици. Најголемиот светски производител на чоколадо, швајцарскиот „Бари Келбоз“, отпушти речиси 20 проценти од своите вработени, а една третина од отпуштените биле вработени во европски фабрики. Тоа е само еден показател за тоа под колкав притисок е индустријата.
Цената нема да падне според прогнозите
Според извештајот на британската консултантска компанија „Форесајт Транзишнс“, и покрај малиот пад на глобалните цени на суровото какао, потрошувачите во ЕУ и Велика Британија нема да видат никакви намалувања во скоро време. Притисоците врз трошоците и климатските ризици значат дека чоколадото ќе остане скапо – можеби долго време.
Податоците од британскиот завод за статистика ONS покажуваат дека цената на чоколадото во мај 2025 година била за дури 17,7 проценти повисока од претходната година, што е највисок годишен раст досега.
