Започнувањето бизнис е возбудлив, но истовремено предизвикувачки процес, особено во Македонија, каде што претприемачкиот екосистем сè уште се развива.
Новите претприемачи често се соочуваат со низа проблеми што можат да им го попречат растот и одржливоста на бизнисот.
Од лошо финансиско планирање до недоволно истражување на пазарот, грешките што ги прават многумина се повторуваат од генерација на генерација.
Недоволно истражување на пазарот
Многу млади бизнисмени започнуваат со ентузијазам, но без темелно истражување.
Коста Каровски, кој пред две години отворил продавница за органска храна во Скопје, вели дека ја направил оваа грешка:
„Мислев дека пазарот е подготвен за производите што ги нудам, но не направив детална анализа. Откако ја отворив продавницата, сфатив дека побарувачката е многу помала од очекуваното“.
Недостатокот на анализа на конкуренцијата, таргет-групата и куповните навики често доведува до разочарување.
Претприемачите треба да направат детална анкета, анализа на конкуренцијата и тестирање на производите пред да инвестираат големи средства.
Лошо финансиско планирање
Финансиското планирање е критичен фактор за успех. Новите бизниси често започнуваат со ограничени ресурси, но уште поголем проблем е што многу сопственици не водат детална евиденција за приходите и за трошоците.
Костадинка Тодоровска-Алексовска, која пред една година отворила салон за убавина, вели дека токму ова било нејзиниот најголем проблем:
„Не очекував дека првите неколку месеци ќе бидат толку финансиски тешки. Инвестирав во скапа опрема, а не предвидов доволно пари за маркетинг и тековни трошоци“.
Недоволното буџетирање и нереалните очекувања за брза заработка се меѓу најчестите причини зошто малите бизниси пропаѓаат во првата година.
Премногу големи очекувања и прерано ширење
Возбудата од бизнисот може да доведе до непромислени одлуки за експанзија.
Неодамнешна студија покажува дека многу македонски стартапи инвестираат во нови филијали или услуги пред да изградат стабилен профитабилен модел.
„Бев сигурен дека мојата работилница за рачно изработен мебел ќе биде хит, па веднаш отворив уште еден продажен салон. Но, се покажа дека сум се залетал – трошоците ми се зголемија, а приходите не го следеа тоа темпо“, признава Марјан Камев, сопственик на мал бизнис во Битола.
Експанзијата треба да биде постепена, базирана на конкретни финансиски показатели и стабилен прилив на клиенти.
Занемарување на маркетингот
Во денешно време, без добра маркетинг стратегија, дури и одличен производ може да остане незабележан.
Социјалните мрежи нудат одлична можност за промоција, но многу претприемачи или ги игнорираат, или ги користат погрешно.
„Мислев дека само отворањето профил на Фејсбук е доволно. Но, без редовни објави, интеракција со клиентите и платени реклами, немав никаков ефект“, објаснува Елена Димитровска, која продава рачно изработени сапуни и шампони.
Маркетингот треба да биде стратешки пристап, со редовни кампањи, следење на пазарните трендови и соработка со инфлуенсери или локални медиуми.
Неспремност за адаптација
Пазарот постојано се менува, а компаниите што не се подготвени за брзи адаптации често пропаѓаат. Ковид-кризата покажа колку е важно да се има план Б.
„Пандемијата ми го смени цел бизнис модел. Прво бев во паника, но потоа брзо се префрлив на онлајн продажба, што ме спаси“, вели Викторијан Јаневски, кој има продавница за детска облека.
Флексибилноста и способноста за брза промена се клучни за успех во секој бизнис.
Иако правењето грешки е неизбежен дел од претприемништвото, учењето од искуствата на другите може да помогне во избегнување на големите замки.
Истражувањето на пазарот, разумното финансиско планирање, постепената експанзија, добриот маркетинг и адаптивноста се петте основни столба за долгорочен успех.
Со добар план и реални очекувања, македонските претприемачи можат да изградат стабилни и успешни бизниси, без да паднат во истите стапици како многумина пред нив.
Б.З.М.
