Британската премиерка Лиз Трас изјави дека поднесува оставка по само шест недели како шеф на британската влада, пренесуваат агенциите.
Шест недели по преземањето на премиерската функција, Трас се соочи со пад на пазарот на обврзници и со најлош рејтинг за британски лидер во последните децении. Таа се откажа од најголемиот дел од најавената политичка програма и остана без министер за внатрешни работи во средата, една недела откако го разреши министерот за финансии.
Конзервативните пратеници вчера отворено се судрија во парламентот, по неуспешното гласање за фракинг што некои го сметаа за гласање за доверба на нејзината влада.
Трас се бореше за политички опстанок откако нејзиниот министер за финансии Кваси Квартенг објави „мини буџет“ со големи даночни намалувања на 23 септември, што испрати шокови низ финансиските пазари. По таа објава, британските трошоци за задолжување скокнаа, загрозувајќи го пазарот на недвижности и дополнително влошување на трошоците за живот. Владата потоа ги отфрли тие предлози, создавајќи дополнителен предизвик за останувањето на Трас на власт.
Дел од претставниците отворено побараа нејзина оставка, а други веќе почнаа да разговараат кој да ја замени.
Беше во либерал-демократите во нејзината младост, се залагаше за укинување на монархијата
47-годишната Трас, која беше министер за надворешни работи во владата на Џонсон од септември минатата година до нејзиниот мандат како премиер, има репутација на амбициозен, па дури и бескрупулозен опортунист. Нејзиниот политички пат е секако интересен: таа потекнува од левичарско семејство и првпат им се придружи на центристичките либералдемократи кога беше млада. Во тоа време таа се залагаше за доста прогресивни ставови, од легализација на канабисот до укинување на монархијата.
Таа на крајот им се придружи на десничарските конзервативци во 1996 година. По неколку години работа во приватниот сектор за нафтениот гигант Шел и телекомуникациската компанија „Cable & Wireless“, таа активно се врати во политичките води.
Успехот дојде со време. Таа стана пратеник за Југозападен Норфолк на истокот на Англија во 2010 година, откако претходно преживеа вонбрачна афера која за малку ќе ја чинеше номинација. Од 2012 година таа е на неколку министерски и други функции во образованието, финансиите и правдата.
Беше против Брегзит пред референдумот, а потоа ја смени страната
Кога се одржа референдумот за излегување на Обединетото Кралство од Европската унија во 2016 година – таканаречениот Брегзит – Трас имаше уште еден политички пресврт по кој остана запаметена. Таа во кампањата за референдумот активно учествуваше во кампот “Remain” за останување на земјата во ЕУ. Нејзиниот претходник и до неодамна шеф Џонсон, за споредба, беше едно од главните лица на таборот за излез.
Но, по референдумската победа на оние кои бараа Брегзит, Трас брзо ја смени страната и стана еден од најголемите поддржувачи на Брегзит. Кога Британија ја напушти ЕУ, Џонсон ја постави задолжена за преговори за нови договори за слободна трговија, а минатата година ја назначи за министер за надворешни работи.
Трас неодамна го привлече вниманието со низа повеќе или помалку контроверзни изјави. На пример, на прашањето како ќе се справи со кризата со трошоците за живот, таа одговори дека ќе ги насочи своите напори на „намалување на даночниот товар, а не на делење милостина“.
Нејзините бизарни политички пораки од неодамнешниот и постар датум, како што е говорот од 2014 година кога беше згрозена што Британија увезува најголем дел од јаболката, крушите и сирењето што ги консумира, веќе станаа мемиња. Таа беше цел на потсмев на социјалните мрежи и на крајот на минатата година кога позираше на тенк, облечена во воен елек и шлем, за време на турнејата на британските војници во Естонија.
Таа вели дека е подготвена да го притисне нуклеарното копче
Кога водителката на Радио Тајмс на предизборната партиска дебата ја праша дали ќе го притисне „нуклеарното копче“, односно ќе нареди нуклеарен удар „како последна мерка“, односно како би се чувствувала за тоа – бидејќи тоа ќе доведе до „глобално уништување“, Трас со целосно ладен поглед и безизразно лице одговори дека тоа е „важна должност на премиерот“ и дека е „подготвена да го направи тоа“.
Секако, треба да се претпостави дека ова е хипотетичко сценарио во кое Русија или некоја друга непријателска земја е првата што ќе изврши нуклеарен напад на кој би се одговорил со иста мерка, но Трас немаше потреба да го разјаснува тоа за дополнително да не ги интензивираат тензиите со Москва. Сепак, таа доби аплауз од собраните ториевци (прекар за членовите на Конзервативната партија).
Трас и претходно се истакна со својот одлучен став и острата реторика против руската агресија врз Украина. Кога рускиот претседател Владимир Путин нареди нуклеарниот арсенал да се стави во состојба на готовност во првите денови од инвазијата, неговиот портпарол Димитриј Песков дури ги искористи „апсолутно неприфатливите“ изјави на британската министерка за „конфронтација и престрелки меѓу НАТО и Русија“.
„Ако не го запреме Путин во Украина, другите земји исто така ќе бидат под закана“
Трас, сепак, изјави дека „мора да направиме се за да и помогнеме на Украина, освен да испратиме војска“. И во јули таа исто така истакна дека „правиме се што можеме за да ја поддржиме Украина“, вклучително и испраќање оружје и санкции, но дека не го поддржува „директното вклучување на трупите на Обединетото Кралство“.
„Ако не го запреме Путин во Украина, ќе видиме и други земји под закана: Балтикот, Полска, Молдавија и ова може да заврши како конфликт (на Русија) со НАТО“, предупреди таа уште еднаш на последиците на руската победа во интервју за Sky News минатиот месец.
Таа за рускиот претседател рече дека „не треба да му се верува на ниту еден збор“ кога руските сили го гранатираа пристаништето Одеса на 23 јули, само еден ден по потпишувањето на договорот за деблокирање на тоа пристаниште и другите украински пристаништа за извоз на жито.
И кога на почетокот на јуни двајца британски државјани и еден Мароканец, странски доброволци кои се бореа на страната на Украина додека не беа заробени од руските сили, беа осудени на смрт во непризнатиот суд во самопрогласената Народна Република Доњецк, Трас го нарече фарса.
„Тие се воени заробеници. Ова е лажна пресуда без апсолутно никаква легитимност. Моите мисли се со нивните семејства. Продолжуваме да правиме се што можеме за да ги поддржиме“, рече Трас.
Сепак, остана нејасно што точно прават, бидејќи Аслин оттогаш му се пожали на семејството дека сепаратистите му рекле дека британските власти не направиле ништо за да се залагаат за негово ослободување. Кремљ исто така изјави дека британските дипломати не биле во контакт со Москва и дека рускиот амбасадор во Лондон не бил поканет во Министерството за надворешни работи, пишуваше тогаш Би-Би-Си.
Таа го шокираше Макрон со изјавата дека не е сигурна дали е пријател или непријател
Причината е наводно тоа што министерството на чело со Трас се плаши дека билатералниот конфликт меѓу Лондон и Москва може да ги зајакне лажните тврдења дека двајцата Британци биле платеници, поради што преку украинските власти се обидуваат да им помогнат на своите граѓани, пишува Индекс.
Таа на крајот на август крена прашина со уште една необична, но значајна изјава. На прашањето на модераторот на друга дебата дали францускиот претседател Макрон е пријател или непријател, Трас лаконски одговори дека „жирито сè уште е надвор“ по ова прашање и веднаш додаде дека ќе го суди „по постапки, а не зборови“ ако таа стане премиер.
Макрон, кога новинарите побараа од него да ја коментира таа изјава, прво остана видно шокиран, а потоа одговори дека „Обединетото Кралство е пријателска земја без разлика на нејзините лидери, а понекогаш и покрај нејзините лидери“.
